[ Abdullah Aymaz] Sürü (Kitle) Psikolojisi

Kıskançlıkla motive edilmiş bir grubun, hınçla kardeşlerini linç etme veya bilinmez bir yerlere sürüp kaybetme hatta yok etme planlarına karşı içlerinden ehl-i vicdan birisi, kendisini yine onların yanında gösterecek şekilde makul bir teklifte bulunarak kardeşlerine şöyle diyor: “Yusuf’u öldürmeyin de onu bir kuyu dibine bırakın. Yolcu kâfilelerinden biri onu yitik  olarak alıp götürsün. Eğer yapacaksanız böyle yapın” dedi onlar buna karar verdikten sonra bir gün babalarına varıp…”  (12/10-11)

Şâir bir bilge diyor ki:  “On kişi içinde mutlaka, ehl-i insaf  ve ehl-i vicdan bir insan bulunur.”  İşte Hz. Yusuf’a düşman on üvey kardeşlerin içinde bir tanesi Yusuf’u az bir zararla kurtaracak bir teklifte bulundu. Yani “Bizim esas gayemiz babamızın sevgisini sadece kendimize çevirmek değil mi, öldürmek katil olmaktan da bizi kurtaracak hem de maksadımıza ulaştıracak şöyle de bir çare var”  diyerek makul bir teklif ortaya  koydu. Onlar da meram ve maksatlarına uygun gelen bu öneriyi kabul edip kararlaştırdılar.

Eğer bu insaf ve vicdan sahibi kardeş makul ve makbul bir yol göstermeden doğrudan karşılarına çıksaydı, belki de artık sırrımızı öğrendi,  bizi deşifre eder diye onu bile öldürmeye kalkışabilirlerdi… Azgın bir yabani atı yakalamak için bir müddet ona yaklaşmak ve yoruluncaya kadar onunla beraber koşmak ve artık onunla ülfet ve ünsiyet peyda ettikten sonra yakalamak gerekir diye isabetli bir anlayış da vardır. 

Bu hususta “Kitleler Psikolojisi” kitabının yazarı Gustave Le Bon bu hususla ilgili olarak şöyle bir hatırasını anlatıyor:  Paris’te ben çocukluğumda unutamadığım bir olaya şahit olmuştum. Tarih ve coğrafya ile ilgili haritalar satan bir seyyar  satıcıya, kumpas kurup halkı algı operasyonu ile kışkırtarak linç ettirmek ist