[Ergun Çapan] Hapishanelerde virüs ile öldürmeye teşebbüs

Başta insan hayatının korunması ile ilgili yetki sahipleri olmak üzere salgın ve öldürücü hastalıklardan hapishanelerdeki yüzbinlerce insanın hayatının kurtarılması için elden gelen performansın gösterilmesi insanî, dinî, hukukî, tarihi ve uhrevî bir mesuliyet olsa gerektir. Böylesine hayati ve değişik boyutları olan bir konuyu İslamî perspektiften ele alıp kısaca analiz etmek istiyoruz.  

 

İslam’a göre haksız yere bir insanı öldürmek en büyük suç ve günahtır.  Kur’an’da en ağır ceza, kasten bir insanı öldürmeye verilmiştir: “Kim bir mümini kasden öldürürse onun cezası, içinde ebedî kalmak üzere gireceği cehennemdir. Allah ona gazab etmiş, onu lânetlemiş ve onun için büyük bir azap hazırlamıştır.” (Nisa sûresi, 4/93) Genel yaklaşıma göre haksız yere bir insanı öldürmek şirkten sonra en büyük günahtar. Bununla birlikte ümmetin allamesi İbn-i Abbas, haksız yere bir insanı öldürmenin şirk ölçüsünde bir günah olduğunu ve böyle bir suçu işleyen kimsenin ebedi cehennemlik olduğu görüşündedir. (Taberi, Câmiu’l-beyan, İbn-i Kesir, Tefsiru’l-Kur’ani’l-azîm, (Muhtasar)1/423)

 Bütün ilahi dinlerde de haksız yere bir insanı öldürmek en büyük suç ve günahlardan biri olarak kabul edilmiştir. (Tekvin, 9/5-6; Matta, 5/21-24) Haksız yere bir insanı öldürme Kur’an’da “hata” ve “kast” olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Fıkıh kitaplarında bu iki çeşit öldürme, kasda benzer öldürme, hata sayılan öldürme ve tesebbüben öldürme  ilaveleriyle genişletilerek ve detaylandırılarak beşe kadar çıkarıldığı da olmuştur. (Cassas, Ahkâmu’l-Kur’an, 3/191; Serahsî, Mebsut, 26/59) Kur’an’da bu iki çeşit hata ve kasten öldürme olarak peşi peşine zikredilmiştir.