[ M. Ertuğrul İncekul ] Abdallar / Hep insan demek

“Su dibinde mâhi ile

Sahralarda âhû ile

Abdal olup yâ hû ile

Çağırayım Mevlâ’m seni”

Yunus Emre

Türküler Anadolu’dur, özüdür, sözüdür. Anadolu kokusudur. İç içe geçmiş farklı seslerin oluşturduğu bir mozaiktir. Türküler asırlar geçse de değişmeyen bir duygudur.

Abd kul , El ise Hak anlamında abdal; Hakk’ın kulu diye çevrilebilir. Ya da badal kökünden bedel ödeyen anlamına da gelebilir.

Tarihi kaynaklar, Anadolu Abdallarının Orta Asya’dan İran ve Azerbaycan yoluyla Anadolu’ya geldiklerini belirtmektedir. Anadolu abdalları, Dede Korkut ve Hoca Ahmet Yesevi geleneğinin Anadolu’daki temsilcileridir.

Orta Asya kökenli göçebe bir halk olan Abdallara, Türkiye’nin çeşitli yerlerinde farklı isimler veriliyor. Örneğin Diyarbakır’da aşık, mıtrıp; Urfa ve Adıyaman’da gevende veya govende, Gaziantep ve Kahramanmaraş’ta abdal, kirve deniyor. Teber, tencili, carcar, begdili gibi isimler de bu listeye eklenebilir. 1600’lere kadar mal mülk edinmeyen, bir hırka bir lokma yaşamayı düstur edinen halk, 1950’lerden itibaren yerleşik hayata geçmeye başlamış.

“Şu başımızdan boranımız hiç gitmedi.” diyerek geçmişten bugüne maruz kaldıkları ayrımcılıktan dert yanıyorlar. “Yıllarca dışlandık, dövüldük, sövüldük, köylerde barınabilmek için kimliğimizi sakladık. Çorum, Maraş olayları vardı, Alevi de olduğumuz için can korkusu taşıyorduk. Onun için dağlara düşmüşüz, yaylalara göçmüşüz. Bize elekçi derlerdi, çingan derlerdi. Dışlayanlara kızsak bile gücümüz yetmezdi.”

Bu ne yaman