ABD'de önseçimler başladı

ABD'liler, Kasım ayının ilk haftası yapılacak başkanlık seçimlerinde yarışacak Demokrat ve Cumhuriyetçi Parti adaylarını seçmek için bugünden itibaren sandığa gitmeye başladı.

Iowa eyaletinden başlayan önseçim maratonu Haziran ayının ikinci haftasında tamamlanacak. Partilerin kurultaylarının toplantısı ve ardından başkan adaylarının resmen açıklamasını takiben bu defa da genel seçim için yarış son hızıyla devam edecek.

Başkan aday adaylarının sandık yarışına çok erken girme sebeplerinin başında seçim kampanyaları ile bağış toplama imkânı ve zamanı elde edesbilmeleri için. Bir diğer sebep ise kamuoyunda başkan aday adayı olan kişinin gelir durumundan aile yaşantısına, eğitim seviyesinden iş tecrübesine kadar hemen her yönü ile kamuoyuna mâl olması, tanınması.

ADAYLAR ATAMA İLE DEĞİL SEÇİMLE BELİRLENİYOR.

ABD'de parti başkanlığı sistemi yok ve hiç bir partinin merkezi kimseyi atayamıyor ya da resmi olarak aday adayı da gösteremiyor.

Önseçim geleneği ABD'de zaman içinde partilerin kendi içlerinde ve yerel yönetimlerle vardıkları uzlaşı sonunda ortaya çıkmış daha sonra teamül halinde kabullenilerek günümüze kadar gelmiş. ABD Anayasası'nda önseçimleri düzenleyen bir yasa bulunmuyor.

ABD başkanlığına giden yol iki aşamalı. Birinci aşamada parti içindeki önseçimi kazanmak ikincisinde ise rakip partinin başkan adayına galip gelebilmek.

Başkanlık seçimleri için her parti önce kendi içinde bir önseçime gidiyor. Bu önseçim farklı tarihlerde 50 eyalet ile başkentte (District of Columbia - Washington DC) yapılıyor. Kazanan başkan aday adayı partinin başkan adayı olma hakkını elde ediyor.

İKİ TÜR ÖNSEÇİM VAR

Eyaletlerde aday adayının belirlenmesi iki türlü yapılıyor. Kimi eyaletler 'caucus' (bir nevi kurultay) kimisi ise 'önseçim' (primary) diye adlandırılan seçime gidiliyor. 'Caucus' yerli Kızılderili dilinden gelen bir kelime ve anlamı kabile liderleri toplantısı. Caucus yapılan eyaletlerde (Iowa bunlardan birisi) yalnızca partiye kayıtlı seçme