[Abdullah Aymaz yazdı ] Akıl Yürütme

Üstad  Bediüzzaman Hazretleri, “Akıl ile  nakil teâruz edince (sanki âyet ve hadisler ile akıl çatışıyor gibi olunca) akıl esas alınır, nakil te’vil olunur. Fakat o akıl, akıl olsa gerektir” (Muhakemat) diyor. Yani Allah’ın sonsuz ilminden gelen Kur’an ve bir mânada hadislerin akıl ile ilim ile çatışması mümkün değildir. Ama zâhiren öyle bir durum ile karşılaşılırsa akıl esas alınıp nakil’in tevil olunması gerekir. Ama bu tevili yapacak aklın, gerçekten yeterli bilgilere sahip, “verrâsihûne fi’l-ilim” ilimde derin, kök atmış, Kur’an ve İslama küllî (bütüncül) bakışa sahip âlimlerin aklı olması” lâzım. Bu meseleyi, Hindistan’da ve Endonezya taraflarında bulunmuş sonra emekli olunca, “İslamiyet akıl ve ilimle çatışır” diyerek konferanslar veren birisiyle konuşurken bu meseleyi anlatınca bilhassa misallerle işin detaylarına girince, mahcup bir şekilde “Gerçekten insanın kulağına şiir gibi geliyor. Meselelere yüzeysel bakmamak gerekiyormuş” meâlinde sözler,  söyledi…

Kur’an-ı Kerim’de hiç “el’aklü” gibi akıl kelimesi isim olarak kullanılmamıştır. Hep fiil hâlindedir. Yani “akletmek, aklını kullanmak şeklinde fiil, amel olarak ifade edilmiştir. Onun için Muhammed Fethullah Gülen Hocaefendi der ki: “Kur’an-ı Kerim’deki ‘ya’kılûn’ kelimesi, akletme olarak yorumlanmıştır ama, AKIL  YÜRÜTEREK eşya ve hadiseleri okuma, TEFEKKÜR  YOLU ile  AKIL’dan hâsıl olacak ürünlere ulaşma, aklı değerlendirmek suretiyle VARLIĞI  SAĞMA  anlamına gelir.”  (Buhranlı Günler ve Ümit Atlasımız)

“Bugün okumuyoruz ve okumadığımızın  utandırıcı neticeleri de meydandadır. Düşüncede sığ, yeni terkipler (sentezler) yapmaktan mahrum bir yığın haline geldik. Okumaya karşı sadece iştahsız değil, aynı zamanda nefret eder durumda bir çoğumuz. Öyleyse, İslam’ın ilk emri ‘Oku!’  fermanına herkesten evvel icabete en muhtaç bizleriz…