[ANALİZ] Bir darbe geleneğinin anatomisi

Kamil Ergin - Samanyoluhaber.com 

Brezilya’da ordu ile yönetim arasında ciddi bir kriz yaşanıyor. Siyaset zeminine çekilmeye çalışılan komutanlar, Bolsonaro hükümetine karşı dayanışma içinde tavır aldı. Savunma bakanının aniden görevden alınması sonrasında üç kuvvet komutanı eş zamanlı olarak istifa etti. Peki bu ne anlama geliyor? Ülkede yakın zamanda askeri bir darbe olma ihtimali var mı? Bunu yorumlamak için tarihi perspektiften birkaç önemli hadiseyi nazara vermek gerekiyor. 

Latin Amerika'da uzun süre krallıkla idare edilen tek ülke Brezilya idi. Son imparator ikinci Dom Pedro, 1831 yılında henüz beş yaşında iken babasından tahtı miras aldı ve modern Brezilya’nın temelleri atıldı. Ülke o günden bu güne çeşitli iktidar mücadelelerine sahne oldu. Bolsonaro’nun son hamlesi de devam eden taht oyunlarından biri. 

Brezilya, yapısı itibariyle soft bir ülke. İnsanları kavgayı sevmiyor ve rövanşist ruhlu değiller. Gelir uçurumundan kaynaklı keskin bir sınıfsal ayrım mevcut. Halkın gündelik yaşamı ve olaylara verdiği tepkiler hayret verici ölçüde sakince. Değişime olan isteksizlik ve bardak taşana kadar süren eylemsizlik, atı alanın bir süre kendi yolunda ilerlemesine müsade ediyor. Ülke tarihindeki iktidar değişimleri, yönetimi devralmak isteyen güçlere karşı direnmek yerine koltuğu isteyene suhuletle yol verme geleneğine dönüşmüş. 

Bunun ilk örneği Portekiz Kraliyet ailesinden. 1807 yılında Napolyon karşısında direnmek yerine ülkeyi teslim eden Bragança Hanedanlığı, geçici bir süre sömürge toprağı olan Brezilya’ya gelir. Kral ve ailesi, Avrupa’da sular durulunca eve dönecektir fakat o dönemde genç bir prens olan birinci Dom Pedro bu coğrafyayı beğenir ve Brezilya’da kalmak ister. Bunun üzerine Kral VI. João, kendisine bağlı bu uzak topraklara vekalet etmesi için oğlu birinci Dom Pedro’yu Br