Ankara'nın mülteci politikası neden değişti?

⏱ Okuma Süresi 3 dk•Yayınlanma Pazartesi, Eylül 20 2021

AKP hükümetinin Türkiye’deki yaklaşık 4 milyon Suriyeliyi geri göndermek için çalışma yaptığını duyurması Ankara’nın "açık kapı politikası" üzerindeki sorgulamayı artırdı.

Suriyelilerden sonra Afgan göçmenlerin de ilk adresi olarak gösterilen Türkiye'de AKP hükümeti "göçmen kampı olmayacağız" çıkışıyla yeni bir göç politikası uygulayacağının işaretini verdi. Hükümetin Suriyelileri geri göndereceğini, bunun için çalışma yaptığını duyurması da bu politikanın en somut yansıması olarak görülüyor.

Hilal Köylü'nin DW'deki haberine göre, Peki Türkiye, 2011'de başlattığı "açık kapı politikası"ndan nasıl bu noktaya geldi, Ankara-AB hattında Suriyeli sığınmacılar konusunda neler yaşandı ve Ankara’nın Suriyelileri geri göndermesi mümkün mü? Bu sorulara yanıt aradık.

1- "Açık kapı politikası" sonlandı mı?
AKP hükümeti, Suriye'de Mart 2011'de başlayan iç çatışmaların hemen ardından "açık kapı politikası" uygulayacağını belirtip, Suriyelilere ev sahipliği yapacağını duyurdu. Hükümet, Ekim 2011'de Suriyelileri geri göndermeme, kamplarda barınma ve temel hizmetlerin verilmesi gibi ilkeleri içeren "geçici koruma rejimi"ni devreye soktuğunu duyurdu. Dönemin Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, 100 binlik kritik sığınmacı nüfus eşiğinin aşılması durumunda Suriyeliler için tampon bölge kurulabileceğini söyledi ancak Türkiye'de Suriyeli nüfusu tahminlerin ötesine geçti.

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu Türkiye'deki Suriyeli sayısının Ağustos 2021 itibariyle 3 milyon 701 bin 584 olduğunu açıkladı. Bu sayının yüzde 47,4'ünü 0-18 yaş arası çocuklar oluşturuyor. Göç İdaresi’nin verilerine göre 53 bin 611 Suriyeli geçici barınma merkezlerinde, 3 milyon 647 bin 973 Suriyeli de şehirlerde yaşıyor. En çok Suriyelinin yaşadığı il olarak kayıtlara geçen İstanbul’da 530 bin 234 Suriyeli var. Ülkesine dönen Suriyeli sayısı sadece 462 bin 26.

M.Murat Erdoğan Universität Hacettepe Ankara
Murat Erdoğan

2011-2015 arasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suriye’de insan hakları ihlali yaşandığını ve göçmenlerin korunması gerektiğini vurguladı. Suriyeliler için "din kardeşi" söylemini öne çıkaran Erdoğan, muhalefet cephesinde Suriyelilerin toplum huzuru ve ekonomisi için tehdit