Avrupa ile Türkiye arasında idam düğümü

Türkiye ölüm cezasını, üyesi olduğu Avrupa Konseyi bünyesinde imzaya açılmış hukuksal açıdan bağlayıcı protokolleri imzalayarak kaldırdı. Ankara, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne (AİHS) ek olarak hazıranan ve ölüm cezasının savaş halleri dışında kaldırılmasını öngören 6 numaralı protokolü 15 Ocak 2003 tarihinde imzaladı, 12 Kasım 2003 tarihinde onayladı, 1 Aralık 2003 tarihinde de yürürlüğe koydu.

Ankara, ölüm cezasını, savaş ve yakın savaş tehdidi dahil her koşulda kaldıran 13 numaralı protokolü ise 9 Ocak 2004’te imalayıp, 20 Şubat 2006’da onayladı. Protokol Türkiye’de 1 Haziran 2006 tarihinde yürürlüğe girdi. Türkiye bu iki protokolü imzalayıp onaylarken hiçbir çekince veya görüş sunmadı. Protokollerin imzalanıp onaylanması Ankara’nın Avrupa’daki imajına olumlu katkıda bulundu. Ölüm cezasının kaldırılması Türkiye’nin Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’nin (AKPM) siyasi denetim sürecinden çıkarılmasında önemli rol oynadı.

Avrupa Birliği, tüm organlarıyla, ölüm cezasının yeniden ceza kanununa eklenmesinin Ankara'nın zaten fiilen donmuş olan üyelik müzakerelerini daha da çıkmaza sokacağı mesajını 15 Temmuz'dan bu yana her fırsatta veriyor. Fakat Ankara için bu alanda asıl sorun, üyesi olmak istediği AB cephesinde değil, 1949 yılından bu yana üyesi olduğu Avrupa Konseyi cephesinde yatıyor. Avrupa kıtasında ölüm cezasıyla ilgili kriterler Avrupa Konseyi ve bir Avrupa Konseyi organı olan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından belirleniyor. Türkiye'nin ölüm cezasını yeniden ceza kanununa eklemek ve uygulamak için bu protokollerden imzasını çekmesi gerekiyor. Ancak AİHS'nin vazgeçilmez parçası haline gelmiş bu protokollerden imza çekmek Avrupa Konseyi sisteminden dışlanmak ve taraf olunan AİHS ile çelişkiye düşmek anlamına geliyor.

  

Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Thorbjorn Jagland, Avrupa İnsan Hakları Komiseri Nils Muiznieks ve AKPM yetkilileri son zama