Beş soruda Uluslararası Ceza Mahkemesi

AKP'li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, son haftalarda yaptığı açıklamalarda sık sık İsrail'de Benyamin Netanyahu hükümetinin Gazze Şeridi'nde insanlığa karşı suç işlediğini iddia ediyor ve uluslararası hukuk önünde hesap vermesi gerektiğini savunuyor.

Merkezi Hollanda'daki Uluslararası Ceza Mahkemesi, uluslararası alanda insanlığa karşı işlenen suçlardan sorumlu tek mercii. Bu mahkemenin kapsamını, Ankara'nın Ceza Mahkemesi nezdinde İsrailli yetkililer hakkında şikayetçi olup olamayacağını beş soruda derledik.

UCM'nin temeli, 17 Temmuz 1998'de kabul edilen Roma Statüsü'ne dayanıyor. Roma Statüsü, ilk aşamada Birleşmiş Milletlere (BM) üye 60 ülkenin onaylamasının ardından 1 Temmuz 2002 tarihinde yürürlüğe girdi. Mahkeme Başsavcısı da 16 Haziran 2003 günü Lahey'de yemin ederek görevine başladı.

Merkezi Hollanda'nın Lahey kentinde bulunan UCM, savaş suçu, soykırım ve işkence gibi insanlığa karşı işlenen ağır suçlarla ilgili yargılama yetkisine sahip. Suç işleyen taraf ülke vatandaşları kendi ülkesinde yargılanmıyor veya gönülsüz ve yetersiz şekilde yargılanıyorsa bu noktada UCM devreye girebiliyor. Prensipte insanlığa karşı suç işlediği kabul edilen bir devlet başkanı, darbeci bir lider veya bir kamu yöneticisi bu mahkemede hakim karşısına çıkarılabilir. Ancak bu yargılama yetkisi, mahkemeye taraf olan ülkelerin şikayetlerini kapsıyor.

Mahkemeye taraf olan şu an 123 ülke var. Ermenistan 1 Şubat 2024'te UCM'ye katılacak, böylece üye sayısı 124'e yükselecek. ABD, Rusya, Çin ve İsrail gibi bazı ülkeler, mahkemeye taraf değil. Özellikle Beyaz Saray, UCM'ye karşı olumsuz tutumuyla biliniyor. Hatta Washington'ın UCM Başsavcısı ve yetkililerine Afganistan'da Amerikan askerlerinin savaş suçu işlediği iddialarını soruşturduğu gerekçesiyle yaptırım kararı almışlığı bile var.ABD ayrıca pek çok ülkeyle kendi vatandaşlarını gerekli herh