[Cuma Karaman] İnsan, sevgi ve nefret

Tıpkı sevgi duygusu gibi nefret duygusunun ortaya çıkmasının da haklı veya haksız çeşitli sebepleri vardır. İnsanlık adına esas olan sevgi ve sevmek olduğu halde günümüzde, maalesef, sevgiye ve sevmeye uygun ortamı ve iklimi yok etmek için adeta kıyasıya bir yarış verilmektedir. Buna rağmen, hangi şartlar altında olursa olsun ortaya çıkan nefret duygusunu, ifadesini ya da tavrını anlayışla karşılamak ya da makbul görmek doğru değildir. Ancak oluşan nefretin sebeplerini anlamaya çalışmakta bir mahsur yoktur. Anlama gayretine girişildiğinde ise, şayet nefret duygusu bir psikolojik hastalığın sebep gerektirmeyen semptomu değilse, ortaya çıkan nefret duygusunun büyük çoğunluğunun hoş olmayan bir durumu ya da davranışı değiştirmekte karşılaşılan çaresizliğin bir sonucu olduğu görülecektir.

Gözlerinin önünde işlenen bir kötülüğe, haksızlığa, hukuksuzluğa, saygısızlığa ya da zulme eliyle veya diliyle mani olamayınca insanın elinde geriye sadece kalben buğz ve nefret etmek kalır. Aslında şahit olunan kerih durumlardan ve bunların faillerinden nefret etmek insanın insani ve vicdani sorumluluklarını yerine getirmesinin en alt derecesine tekabül eder. Bir insan şahit olduğu haksızlıklar ve zulümler karşısında sessiz kalmanın üstüne bir de bunlardan kalben, ruhen ve vicdanen rahatsızlık duymuyorsa artık haksızlık ve zulmün bir parçası haline gelmiş demektir. Böylece zulme karşı nefret etmesi beklenenler kategorisinden çıkar ve nefret edilecekler kategorisine geçmiş olur. 

Sevgi gibi nefret de insana doğuştan verilmiş bir duygu olmasına rağmen ortaya çıkan nefret duygusunun sebeplerini hiç düşünmeden bu duygusunu belli edenler çoğu zaman olumsuzlanır ya da bu tavırlarına bir başka çeşit nefretle karşılık verilir. Oysa o kişinin ya da kişilerin hangi şartlar altında kendilerini nefret duygularına kaptırdıkları ve bu duygularını niçin dışa vurduklarını (şiddete başvurmad