Dijital kimlik gerçek kimliğimizi gölgeliyor mu?

Telefon ekranına düşen ilk bildirimle başlayan günümüzde, çoğu insan önce kendi ruh hâlini değil, sanal dünyadaki görünümünü kontrol ediyor. Kaç kişi beğendi, kim yorum yaptı, hangi fotoğraf daha çok ilgi gördü… Belki de sorulması gereken asıl soru şu: Sosyal medyada sergilediğimiz kişi biz miyiz, yoksa olmak istediğimiz biri mi? Hemen hemen herkesin dijital platformlarda “ikinci yüzü” vardır. Instagram’da paylaştığımız kare, LinkedIn’de yazdığımız iş tanımı ya da TikTok’ta yüklediğimiz kısa bir video, aslında kendi elimizle kurguladığımız bir kimliktir. Bazen gerçeğe yakın, bazen ondan oldukça uzak olabilir. Çoğu zaman filtreler, bazen seçilmiş kareler ve özenle hazırlanmış cümlelerle “ideal” bir benlik sunarız.  

Psikoloji bize önemli bir uyarı yapıyor: İnsanların  çizdikleri “ideal benlik” ile yaşadıkları “gerçek benlik” arasındaki fark büyüdükçe, iç dünyalarında yetersizlik ve kimlik karmaşası artıyor. Çünkü zihinlerinde sürekli şu çatışma yaşanıyor: “Ben aslında kimim? İnsanların gördüğü kişi mi, yoksa kendimle baş başa kaldığımda yüzleştiğim hâlim mi?” Bu çatışma özellikle gençler arasında daha belirgin oluyor. Araştırmalar, gençlerin sosyal medyadaki beğeni sayısına bağımlılık geliştirdiğini ve bu sayının özgüven üzerinde belirleyici bir rol oynadığını gösteriyor. Yani bir fotoğrafın altındaki sayılar, bir gencin kendi değerini ölçtüğü terazinin kefesi hâline geliyor. Burada ise devreye “filtrelenmiş mutluluk” gerçeği giriyor. Dolayısıyla ekranın diğer ucundaki takipçi, başkalarının hayatını sürekli kusursuz ve eğlenceli sanarak kendi hayatıyla kıyaslıyor. Bu da yetersizlik duygusunu besliyor. Dahası, bu kıyaslamaların biyolojik bir temeli olması: Beynimizdeki ayna nöronlar başkalarının duygularını taklit etmemizi sağlıyor. Karşımızdakinin sürekli gezdiğini, yediklerini paylaştığını, farklı ortamlarda bulunduğunu ya da mutlu olduğunu gördüğümüzde