Dışardan almayı bıraktılar... Krizde evde salça, konserve yapımı patladı

Araştırma şirketi Ipsos’un ‘Türkiye Barometresi Yeni Yıl Raporu’ndaki hane halkı harcamaları analizi dikkat çekici bulgular içeriyor. Bunlardan birisi de “evde üretim” konusu.

Dünya gazetesinden İbrahim Ekinci’nin haberine göre raporda şöyle deniliyor: “Kriz söylemleri başladığında, haneler ile yaptığımız çalışma sonuçlarına göre ilk tedbir ev dışı davranışların azalması veya yapılmaması yönündeydi. Bu da, 2019’da evde daha çok zaman geçirildiğini bize gösteriyor. Aslında evde daha çok zaman geçirildiğini, satın alımlara baktığımız zaman da görmekteyiz. Temel gıda ürünleri, ev yapımı ürünlerde kullanılan malzemelerin artması, bu sene ilk defa büyüme gösteren kategorilerin olması bize bu yönde bir hareket olduğunu gösteriyor.”

“Ev yapımı ürünlerde kullanılan malzemelerin” payındaki artış konusunda Ipsos’un bulgularını destekleyen başka gözlemler de var. Son iki yıldır “konservelik kavanoz satışlarının çok arttığı”, tüketicinin salça, konserve, reçel, yoğurt vs. şeyleri daha çok evde üretmeye yöneldiği belirtiliyor. Alkollü içecek fiyatlarındaki yükselişin etkisiyle evde üretimde ciddi artışlar olduğu daha önce haber konusu olmuştu. Bu eğilimin diğer gıda ürünlerine de yansıdığı anlaşılıyor.

Ipsos’un raporundaki veriler, 2019’un başka açılardan da ayrıştığını gösteriyor. Raporda, “Ekonomik göstergelerin iyi olmadığı geçmiş senelerde, hane içi satın alım davranışları, hem harcama hem de miktarsal olarak daralırdı. 2019’da bunun tam tersi oldu: Harcama artışı çok yüksek olurken miktarsal endekslerde ise bir daralma görülmedi” deniliyor. Bu durumun tipik bir stagflasyon etkisi olduğu söylenebilir. Ekonomi 2019’un ilk 3 çeyreğinde daraldı. Ancak aynı döneme enflasyo