Dünyanın ekseni neden ve nasıl kaydı, sonuçları ne olacak?

Gezegenin dönüş eksenindeki kaymayı 20 yılı aşkın süredir yakından gözlemleyen uzmanlar, eksendeki bu kaymayı açıklamaya çalıştı.

2016’da yayınlanan araştırmaya göre kutuplardaki buz örtüsü ve dağ buzullarının hızla erimesiyle deniz seviyesi yükselmiş; gezegenin çevresinde kütle dağılımını değiştirmişti.

Yani insanoğlunun sorumluluğunun artık gün gibi ortada olduğu küresel ısınma bu kaymaya yol açmıştı. Ancak eriyen buzullar tek başına bu kaymayı açıklamaya yetmiyordu.

Eksendeki kayma ve su hareketine ilişkin bir model hazırlayan araştırmacılar, eriyen buz örtüsü ve dağ buzullarını hesaba kattıktan sonra, yeraltı sularının dağılımına ilişkin farklı senaryoları de denkleme ekledi.

Sonuç şaşırtıcıydı. Yeraltından sulama ya da içme suyu sağlama amaçlı aşırı miktarda su çekilmesinin, dünyanın ekseninde kaymaya yol açan ikinci bir faktör olduğu belirlendi.

Bilim dünyasında geniş yankı bulan araştırmanın yazarlarından bir olan Teksas Üniversitesi’nden Jeofizik Profesörü Clark Wilson, eksendeki kaymanın nasıl gerçekleştiğini VOA Türkçe’ye anlattı.

Clark Wilson, “Kütleyi bir yerden alıp kalıcı olarak başka bir yere taşırsanız, dönüş ekseninin konumunu değiştirirsiniz. Çünkü gezegenin kütle dağılımı değişmiş olur. İşte suyun kalıcı olarak yer değiştirmesi de kutupta dönüş ekseninin kaymasını etkiliyor’’ diyor.

2 trilyon tondan fazla su çekildi

Yeni araştırma Amerikan Jeofizik Birliği tarafından iki haftada bir yayınlanan ve bilimsel içeriklerin en az 2 uzman tarafından tarafsız şekilde değerlendirildiği jeofizik dergisi Geophysical Research Letters’da yayınlandı.

Araştırmaya göre, 1993 ile 2010 yılları arasında dünyanın dönüş ekseni en az 78 santim kaydı. Bu dönemde yer altından 2 trilyon tondan fazla su çekildi.

Tarım arazilerinin sulanmasında ya da içme suyu tedarikinde kullanılan yeraltı suları daha sonra okyanuslara, denizlere boşaltılıyor.

Araştırmacılara göre bu miktar deniz seviyesinde 6 milimetreden fazla bir yükselişe denk geliyor