[Fikret Kaplan ] Sevgi Köprüleri’nin İlk Temeli

Fikret Kaplan

Ankara, İstanbul ve İzmir’den on kişilik bir işadamı grubu, gazeteci Halit Esendir’in rehberliğinde 10 Ocak 1990 günü İstanbul’dan yola çıkıp ertesi gün Trabzon’a ulaştı. İstikametleri Gürcistan ve Azerbaycan’dı. 11 Ocak 1990 günü ilk durakları Gürcistan’ın başkenti Batum’a ulaştılar.

Türkiye’den ilk defa bu şekilde bir grup insan, Türk Cumhuriyetleri’ne gidiyordu. Gruptaki kişilerden biri İstanbul’da bir film şirketinin sahibi olan Mehmet Tanrısever’di. Bu geziyi Tanrısever kamerasıyla, gazeteci Esendir fotoğraf makinesiyle kaydetti. Tanrısever ve Esendir, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’ye kadar gittiler. O sırada Azeriler ve Ermeniler arasında savaş hali vardı. Tanrısever, Azerilerin cephedeki görüntülerini kaydetti. Onların 18 Ocak günü Türkiye’ye dönmelerinden iki gün sonra Rus tankları Bakü’ye girdi. O gün onlarca Azeri hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı. TRT’nin o akşam yayınlayıp bütün dünyaya duyurduğu Bakü görüntüleri Tanrısever’in kamerasına aitti.

Bakü’den dönen grubun gözlemlerini dinleyen Hocaefendi, üzüntüden hastalandı. 28 Ocak 1990 günü İzmir’de Şadırvan Camii’nde vaaza iğneyle çıktı. Azerbaycan’daki durumu anlatırken kürsüde baygınlık geçirdi. Bu manzara insanlar üzerinde inanılmaz bir etki bıraktı. Elinde imkanı olan herkes için Orta Asya artık ibadet coşkusuyla hizmet götürülmesi gereken bir yerdi. Peki Türk insanı bağımsızlıklarına yeni kavuşmuş bu kardeş ülkelerin mahrumiyet içindeki halklarına nasıl bir yardım götürebilirdi? 

Yine gazeteci Esendir’in rehberliğinde bu sefer 37 kişilik bir grup Özbekistan’a kadar gitmek üzere 28 Mayıs 1990 günü yola çık