Her 100 doğumdan 58’i neden sezaryen?

⏱ Okuma Süresi 3 dk•Yayınlanma Çarşamba, Mayıs 31 2023

Sağlık Bakanlığı Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2021, Türkiye’de sezaryenle doğumların önlenemeyen yükselişini ortaya koydu. Sezaryen ameliyatının, canlı doğumlar içindeki oranı 2020’de yüzde 57,3 iken, 2021’de yüzde 58,4’e yükseldi. Türkiye bu oranla, dünya ülkeleri arasında Meksika’dan (yüzde 58.6) sonra ikinci sırada yer alıyor.

Anne ve bebek açısından ideali, bir cerrahi işlem olan sezaryenin sadece gerektiğinde yapılması. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) sezaryenle doğumun yüzde 10-15 oranında olmasını ‘kabul edilebilir’ buluyor. Örgüt, yüzde 10’un üzerindeki sezaryen oranının, anne ve bebek ölüm hızını azaltmadığını söylüyor.

Hız kesmiyor

1993’te Türkiye’de sezaryenin doğumlar içindeki ortalama oranı yüzde 7’ydi. 1998’de bu oran yüzde 13,9’a ulaştı. AKP’nin iktidara geldiği yıl 2002’de oran yüzde 21’i bulmuştu. Yıllar içinde yükselişini sürdürdü, 2008’de yüzde 36,7, 2013’te ise yüzde 48’e çıktı.

Sezaryeni azaltmak için, para cezaları, normal doğuma daha fazla SUT ödemesi gibi farklı uygulamalar denedi. Ancak hiçbir ‘tedbir’ yükselişi engelleyemedi.

Başaran ülkeler var

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) ülkelerindeki ortalama sezaryen oranı yüzde 28,9, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde daha da düşük: Yüzde 28,4.

Sezaryenin doğumlardaki oranını DSÖ’nün önerdiği sınırlarda tutmayı başaran ülkeler var. İsrail yüzde 14,8 ile en iyi orana sahip. Hollanda’da sezaryen oranı yüzde 15,2, Norveç’teyse yüzde 15,8.

Birkaç örnek daha verelim, ABD’deki oran yüzde 31,7, Birleşik Krallık’ta yüzde 31,3, Almanya’da yüzde 30,3, Fransa’da yüzde 20,1, Litvanya’da yüzde 18,7, İzlanda’da yüzde 16.

Bakanlığın kendi hastanelerinde de oran yüksek

Sezaryen oranlarındaki artış devlet, üniversite, özel hastanelerde sürüyor. Bakanlığın hastanelerinde oran 2019’da yüzde 41,8, 2020’de yüzde 42,8, 2021’de yüzde 44,6 olarak kayda geçti. Üniversite hastanelerinde oran oldukça yüksek. 2019’da yüzde 70,4, 2020’de yüzde 71,4, 2021’de ise yüzde 73,1. Sezaryenle doğumların en yüksek oranda yapıldığı hastaneler özeller. Özel hastanelerde oran 2019’da 71,8, 2020’de yüzde 74,1, 2021’de ise yüzde 75,1’i buldu.

Doğumda ağrı-sancı, doğumdan sonra ürogenital sorunlar yaşama korkusu, sezaryenin