[Hüseyin Odabaşı] Azınlık Hakları

Azınlıklar neye göre, hangi ölçüye göre belirlenmeli, belirlenir? Tarihi süreç içinde ve günümüzde farklılıklar gösterebilen bu konunun üzerinde durmaya çalışacağız. Çünkü bir memlekette azınlık hakları azınlıkların mahiyetine göre belirlenir. 

Azınlıklar zayıftır. Azınlık, milletin ana gövdesine karşı; ki buna biz tüzel kişilik anlamında devlet de diyebiliriz, kendi haklarını savunamayan azlık demektir. Bu bakımdan bir azınlığın doğru kriterlere göre belirlenmesi azınlık haklarının tam olarak belirlenmesinden daha önemlidir. Çünkü yanlış bir kriter o milletin içinde yaşayan azınlığın tanınmasına engel olacağından ötürü toptan haklarının kaybolmasına ve zamanla hüzünlü bir asimilasyon süreci yaşamalarına sebep olabilir. Son aşama ise belirlenen hakların meşru yönetim tarafından teslim edilmesidir.  

İslam dininin prensiplerini benimseyen devletlerde azınlık dinlere göre belirlenir. Ehli-kitap olanlar yani Yahudiler, Hristiyanlar bir azınlıktı. Daha sonra İran fethedilince Mecusilerin azınlık statüsünde olup olamayacakları Müslümanlar arasında tartışıldı. Özellikle Hz. Ömer’in tahkik ve tetkikleri sonucunda Mecusiler de kitap ehlinden sayıldı. Abdurrahmân b. Avf (r.a): "Ben, Rasûlüllah'ın; "Onlara kitap ehli uygulaması yapınız" dediğini duydum, demiştir" (Mâlik, Muvatta', Zekât, 42) Neticede Müslüman olmayanlar azınlık olarak kabul edildi. Bu kabullenme sebebiyledir ki özellikle İmam Evzaî ve Sevrî'ye göre cizye bütün küfür ehlinden alınır. Kitap Ehli olup olmaması veya Arap ırkından bulunup bulunmaması hükmü değiştirmez (İbn Âbidîn, Reddü'l-Muhtâr, III, 293). Aslında Medine’ye hicretin hemen akabinde gerçekleştirilen “Medine Vesikasında” da küfrün bir millet olduğu ayrıca ifade edilir.  

“Zimmi” denilen bu azınlıkları Peygamberimiz (sav) hayatının son günlerinde: Men eza zimmiyyen fekad ezani” diyerek k