Isırık Elma ve Trump

Sabah çayımı yudumlarken iPhone’uma baktım. Elimde tuttuğum bu cihaz, aslında bir harita gibi. Küresel ekonominin sessiz bir özeti. Ekranı Güney Kore’den, işlemcisi Tayvan’dan, içindeki nadir metaller Afrika’dan veya Çin’den… Montajı ise Çin’deki dev bir fabrikada yapılmış. Sonra kutusuna konmuş, Avrupa’ya doğru yola çıkmış. Bu karmaşık hikâyeye rağmen, onu Avrupa’da satın aldığınızda, “Çin malı” muamelesi görür. Çünkü uluslararası ticarette, üretimin yapıldığı yer asıl belirleyicidir. Ve Avrupa, Çin malı ürünlere standart bir gümrük vergisi uygular. Ne Amerika, ne Apple, ne de logo önemli. Önemli olan: "Nerede yapıldı?"

Apple, ürünlerinin çoğunu hâlâ Çin'de üretse de, jeopolitik riskler nedeniyle Hindistan gibi ülkelere üretimi kaydırarak tedarik zincirini çeşitlendirmeye çalışıyor. Bu tabii ki uzun zaman alacak planlamalar.

2024 yılı itibariyle dünya ekonomisinin büyüklüğü yaklaşık 104 trilyon dolar (IMF). ABD'nin 2024’teki tüketici harcamaları ise bu toplamın yüzde 15,6’sını, yani 16 trilyon 278 milyar 500 milyon doları oluşturuyor. Bu, ABD'nin dünya ekonomisinde büyük bir tüketici gücü olduğunu ve küresel ticaretin şekillenmesinde önemli bir rol oynadığını gösteriyor.

ABD ile Çin arasındaki ticaret ilişkileri, 2023 ve 2024 yıllarında büyük oranda Çin’in lehine işlemeye devam etti. 2023'te ABD'nin Çin’e ihracatı 153 milyar dolar, Çin’den ithalatı ise 502 milyar dolar olarak gerçekleşti. Walmart gibi perakende zincirlerinde ürünlerin yüzde 60'ı Çin’den ithal edilirken, ABD'nin toplam ithalatının yüzde 13,7’si Çin’den gelmekte ve bu oran özellikle elektronik ve makinelerde yüksek kalmaktadır. ABD, Çin’den ithal edilen bazı ürünlere yüzde 25'e kadar gümrük vergisi uygulamaktadır, özellikle elektronik ürünler ve yarı iletkenler bu vergilerden etkilenmektedir.