Kıbrıs'ta 50 yıl sonra çözüm hâlâ uzak

DW Türkçe'den Muhammed Kafadar'ın haberine göre 20 Temmuz Cumartesi günü Kıbrıs'ın ikiye bölünmesinin 50'nci yıldönümü. Geçen yarım asırda bir başlayıp bir duraksayan müzakere sürecinin ardından Ada'da çözüme hâlâ yaklaşılamadı.

Türkiye, 20 Temmuz 1974'te dönemin Kıbrıs Cumhurbaşkanı Makarios'a yönelik 15 Temmuz tarihli darbeden beş gün sonra adaya asker çıkardı. O tarihte Atina'da iş başındaki cunta rejimince desteklenen darbe Kıbrıs'ın Yunanistan ile birleşmesini hedefliyordu. Siyasi çalkantı sırasında aşırı milliyetçi EOKA adlı örgüt üyelerinin karıştığı saldırılarda çoğunluğu Kıbrıslı Türk yüzlerce sivil öldü.

Ada'daki Türk nüfusun hakları ve Akdeniz'deki çıkarlarını korumak isteyen Türkiye 40 bin askerler harekât başlattı, 16 Ağustos'a kadar süren çatışmalarda iki taraftan siviller dahil yaklaşık 5 bin kişi hayatını kaybetti. Çatışma dönemini izleyen günlerde yaklaşık 170 bin Rum Ada'nın kuzeyindeki evlerini terk ederek güneye, 40 bin kadar Türk de tersi istikamette göç etmek zorunda kaldı. Ada 180 kilometre boyunca uzanan, genişliği beş metreden yedi kilometreye kadar değişen bir ara bölge ile birbirinden ayrıldı.

Geçen sürede taraflar uzlaşıya en çok 2004 yılında dönemin Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Kofi Annan'ın ismiyle anılan Annan Planı'yla yaklaştı. Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne (AB) üyeliğini de göz önünde tutan plan uyarınca İsviçre modeline benzer bir federal devlet kurulacak, 1983'e tek taraflı ilan edilen "Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti"nin varlığı sona erecekti. Nisan 2004'te yapılan referandumda Kıbrıslı Türklerin yüzde 65'le "evet" dediği planı Rum tarafı yüzde 75 oyla reddetti.

DW Türkçe'nin sorularını yanıtlayan Nicosia Üniversitesinden Profesör Andreas Theophanous, geriye dönüp baktığında planın Rumlar için kabul edilemez olduğunu savunuyor. "Bizim açımızdan çok dengesizdi, Kıbrıslı Rumların en küçük endişelerini bile tatmin etmekten uzaktı. Bu plana evet diyemezdik" diyor.

Federal devlet formülünden uzaklaşıldı

Ancak gelinen