Küçük şeyler ve faydalı hileler!

Hazret-i Yusuf’un (aleyhisselâm) Bünyamin’i yüküne bir su kabı koyarak onu alıkoymasındaki hile anlatıldıktan sonra ayette verilen “Her ilim sahibinin üstünde ondan daha iyi bilen biri vardır” hükmü ele alınacaktır.

 

Hanefi mezhebinde, dinin genel prensiplerine aykırı olmayacak şekilde, çözümsüz kalındığı zamanlarda başvurulan hîle-i şer’iyye, Türkçe’deki aldatma, yanıltma mânâsındaki hile değil, çare, çözüm ve çıkış yolları anlamına gelen “hiyel” kelimesidir.

 

Bir peygamberin yalan söylemesi veya insanları aldatması asla söz konusu olamayacağına göre, Yusuf suresinde hırsızlık yapmayan kardeşlere “Siz hırsızlık yapmışsınız!” veya “Siz hırsızsınız!” diye seslenilmesinde başka anlamlar vardır:

 

“Bu hitap, ilk etapta su kabıyla alâkalı görünmektedir. Ancak münadiye bu sözü söyletenin Hazreti Yusuf olduğu ve hakikatte su kabının çalınmadığı düşünülürse, bu hitabın su kabıyla alâkalı olmaması gerekir. Aksi hâlde Hazreti Yusuf’a yalan isnadı söz konusu olur ki bu mümkün değildir. Öyleyse burada “Siz hırsızsınız!” sözünün başka bir işareti ve iması olmalıdır. İşte bu noktada, onların Hazreti Yusuf’u küçükken babalarından çalmış oldukları, bu sebeple kendilerine böyle hitap edildiği şeklindeki bir yorum makul görünmektedir.” (Kur'ân'ın Sihirli Ufku Yusuf Sûresi)

 

ÖĞRETİLEN PLAN

 

““Görevliler: ‘Peki, yalancı çıkarsanız, cezası ne?’ dediler. Yusuf’un kardeşleri, ‘Cezası, şudur: Kap kimin yükünde çıkarsa ceza olarak o alıkonulur.’ İşte biz haksızlık yapanları böyle cezalandırırız! Yusuf, öz kardeşinin yükünden önce, öbürlerinin yüklerini aramaya başladı. Sonra su kabını kardeşinin yükünden çıkardı. İşte Biz Yusuf’a, kardeşini alıkoyması için böyle bir plan kurmayı öğrettik. Yoksa, kralın yasalarına göre kardeşini alması mümkün değildi; fakat Allah ne dilerse o olur. Biz dilediğimiz kimseleri pek üstün derecelere yükseltiriz. Her ilim sahibinin üstünde ondan daha iyi bilen biri vardır.” (Yus