Kültür Mirasımızın Münevverleri: Bilge Kral Aliya İzzetbegoviç

20. yüzyılın önemli İslam düşünürü, devlet adamı ve entelektüelleri arasında yer alır. Siyasi çalkantıların yoğun olduğu dönemde yaşaması ve Bosna Hersek için üstlendiği rol önemlidir. Ama her siyasi çatışmalara maruz kalan münevver gibi Aliya İzzetbegoviç de Batı ve Doğu kültüründen beslenen entelektüel yönünü yeteri kadar geliştirip, insanlığın hizmetine tam manasıyla sunamamıştır. 

Aliya İzzetbegoviç 8 Ağustos 1925 tarihinde Bosna-Hersek’teki Bosanski Şamats şehrinde doğdu. Köklü bir aileden gelen ve kendisiyle aynı adı taşıyan dedesi, Osmanlı’da askerlik yaptığı dönemde Üsküdarlı Sıdıka Hanım’la evlenmiştir.  Aliya’nın ticaretle uğraşan babası Mustafa, çocuklarına iyi bir gelecek sağlama amacıyla, oğlu henüz iki yaşında iken ailesini Saraybosna’ya taşımıştı. Ailesinden ve özellikle annesinden dinî eğitim alan Aliya, Saraybosna’nın itibarlı okullarından olan Birinci Erkek Lisesi’ne girdi. Bu okulda bir ara komünistlerin propagandalarından etkilendi, gençlik heyecanıyla toplumsal hak-haksızlık problemleriyle Allah’a olan inancı arasında kararsız kaldı. Sonradan kendisinin ifade ettiğine göre o dönemde okuduğu Batı felsefesine ait eserlerin etkisiyle bir inanç sarsıntısı yaşadıysa da dinle alâkası hiçbir zaman kopmadı, din karşısındaki komünist yaklaşımını kabul etmedi, tanrısız bir kâinat ona her zaman anlamsız göründü. Bu yıllarda kendisini en çok etkileyen üç eser Bergson’un Yaratıcı Evrim, Kant’ın Saf Aklın Eleştirisi ve Spengler’in Batı’nın Çöküşü’dür. İçine düştüğü fikrî sarsıntı uzun sürmedi ve İslâmî kimliği gençlik döneminde hayatına yön vermeye başladı.

Aktif dernek çalışmalarında bulundu. II. Dünya Savaşı’nda Bosna-Hersek’in, Almanya’nın desteğiyle 1941 yılında kurulan Bağımsız Hırvatistan Cumhuriyeti’nin bir parçası haline gelmesi ve bunun yol açtığı yeni sorunlardan dolayı Aliya’nın da aralarında bulunduğu