Mozambik’te gözaltına alınan Avukat Emre Çınar, tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldı

Haber: Türkmen Terzi

Johannesburg merkezli Universal Rights Association (URA), Emre Çınar’ın hukuki temsilcilerinden aldığı bilgiye göre, Mozambik’te tutuklanan avukat Emre Çınar’ın tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldığını açıkladı. URA, davaya ilişkin hukuki sürecin yakından takip edilmeye devam edileceğini ve yeni gelişmeler oldukça kamuoyunun bilgilendirileceğini duyurdu.

Türkiye’ye iade riskiyle karşı karşıya

Mozambik’te tutuklanan ve günlerdir nerede olduğu bilinmeyen avukat Emre Çınar’ın önce Matola Lingamo Hapishanesi’ne, ardından Maputo Sivil Cezaevi’ne (Cadeia Civil) götürüldüğü bildirilmişti. Son gelişmeyle birlikte Çınar’ın tutuksuz yargılanmak üzere serbest bırakıldığı açıklandı. Bu duruma karşın insan hakları örgütleri, Çınar'ın Türkiye’ye iade riskinin tamamen ortadan kalkmadığı uyarısında bulunuyor.

AKP iktidarının zorla kaybetme girişimi endişe veriyor

Johannesburg merkezli Universal Rights Association (URA), Emre Çınar’ın gözaltına alınmasının Türkiye kaynaklı siyasi baskılarla bağlantılı sınır ötesi baskı (transnational repression) vakası olabileceğini açıkladı. URA’ya göre 35 yaşındaki Çınar, 30 Aralık 2025 günü saat 15.00 sularında Maputo’da gözaltına alındı. Gözaltının ardından günler boyunca resmi makamlar Çınar’ın nerede tutulduğuna dair net ve şeffaf bilgi paylaşmadı; bu durum zorla kaybetme ve gizli gözaltı endişelerine yol açtı.

Savunma hakkı fiilen ortadan kaldırıldı

Ailesi ve yerel kaynaklar, Çınar’ın gözaltına alınırken telefonuna ve kişisel eşyalarına el konulduğunu, savcılığa götürüleceğinin söylendiğini ancak daha sonra savcılığa çıkarıldığına ya da bir polis merkezinde resmi kaydının bulunduğuna dair bilgi alınamadığını aktardı. URA, bu süreçte Çınar’ın savcı karşısına çıkarılmadığını, herhangi bir polis merkezinde resmi kaydının bulunmadığını ve ailesi ile avukatlarına nerede tutulduğuna dair bilgi verilmediğini belirterek, bunun savunma hakkını fiilen ortadan kaldırdığına dikkat çekti.

İnsan hakları çevrelerinde dolaşan bilgilere göre, Türkiye’den özel bir uçağın hazır bekletildiği ve bir Türk istihbarat görevlisinin Emre Çınar’ın tutuklanması ve Türkiye’ye götürülmesi sürecinde rol oynadığı iddia edildi. Bu iddialar resmi makamlarca doğrulanmış değil; ancak geçmişte yaşanan benzer vakalar nedeniyle endişeler artmış durumda. Hak örgütleri, Çınar’ın Türkiye’ye iade edilmesi halinde ağır insan hakları ihlallerine maruz kalabileceğini vurguluyor.

"Türkiye'den gelen taleple..."

Mozambik Ulusal Kriminal Soruşturma Servisi (SERNIC), 31 Aralık 2025’te yaptığı açıklamada Emre Çınar’ın 30 Aralık’tan bu yana gözaltında olduğunu doğrulamıştı. Açıklamada, gözaltının Türkiye’den gelen bir iade talebi kapsamında ve Mozambik yargı makamlarınca çıkarılan yakalama kararıyla gerçekleştirildiği savunulmuştu. SERNIC, olayın kaçırma veya keyfi özgürlükten yoksun bırakma olmadığını ileri sürmüştü.

Buna rağmen URA ve diğer insan hakları örgütleri, Çınar’a uzun süre avukatı ve ailesiyle yüz yüze ve gizli görüşme izni verilmemesi, yargı kararlarının şeffaf biçimde açıklanmaması ve iade riskinin sürmesi nedeniyle ciddi hukuki endişelerin devam ettiğini belirtiyor.

Amnesty International Güney Afrika, Mozambik makamlarına çağrıda bulunarak Çınar’a derhal avukatına ve ailesine gizli erişim sağlanmasını talep etmiş, işkence veya siyasi zulüm riski bulunan ülkelere iadenin uluslararası hukuka aykırı olduğunu hatırlatmıştı. Örgüt, Türkiye’nin insan hakları sicili göz önüne alındığında ani ve hukuksuz iade ihtimalinin ciddi olduğunu vurgulamıştı.

Stockholm Center for Freedom ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2017’de Mozambik ziyareti sırasında Emre Çınar ve bazı Türk iş insanları için açıkça “bitirilmeleri” çağrısında bulunduğunu ve bağlantılı bir uluslararası okulun kapatılmasını talep ettiğini rapor etmişti. Aynı raporlarda, Türkiye Savunma Sanayii Başkanlığı Başkanı Haluk Görgün’ün Kasım ayında Maputo’ya yaptığı ziyarette benzer taleplerin gündeme getirildiği iddia edilmişti.

İnsan hakları savunucuları, Çınar’ın tutuklanmasının Kenya’da Türk mülteci Mustafa Güngör’ün serbest bırakılmasından kısa süre sonra gerçekleşmesine dikkat çekiyor. Türkiye, 2016’dan bu yana yurt dışında 100’den fazla kişiyi MİT operasyonlarıyla zorla geri getirdiğini kabul ederken, bu kişilerin birçoğu keyfi tutuklama, işkence ve kötü muameleye maruz kaldıklarını açıklamıştı.

URA, Birleşmiş Milletler Keyfi Tutuklamalar Çalışma Grubu, BM Zorla Kaybetmeler Çalışma Grubu, Amnesty International, Human Rights Watch ve Afrika İnsan ve Halkların Hakları Komisyonu’nu süreci yakından izlemeye çağırdı. Örgüt, Emre Çınar’ın tutuksuz yargılanıyor olmasına rağmen, iade riskine karşı tüm hukuki güvencelerin işletilmesini ve geri gönderme yasağı ilkesine eksiksiz uyulmasını talep etti.