Nükleer denemelerin başlaması küresel krizlerin habercisi!

Küresel bir krize dönüşen Rusya-Ukrayna savaşı beraberinde küresel nükleer silahlanma yarışını da körükledi. ABD ve Rusya, karşılıklı olarak nükleer silahlanma kontrol sistemlerini ya iptal ediyor ya da askıya alıyor. Bu gelişmeyle birlikte bütün insanlık, dozajı yüksek tehlikelere doğru sürükleniyor. Çünkü Rusya'nın nükleer test hazırlıklarından söz etmesi, Soğuk Savaş döneminden kalma klasik bir "risk yönetimi" ve "yüksek riskli diplomasi" örneği. Amacı, Batı'ya stratejik maliyetleri hatırlatarak onu dizginlemek. Ancak bu tür bir strateji, kontrol edilmesi zor bir gerilim sarmalını da tetikleyebilir. Önümüzdeki haftalarda ABD'nin tepkisi ve iki taraf arasındaki diplomatik kanalların ne kadar işlediği, dünyanın yeni bir nükleer testler çağına girip girmeyeceğini belirleyecek.

Bilindiği gibi, 1968 yılında “Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması” yapılmıştı. Bu anlaşma halen yürürlükte olsa bile, diğer bazı anlaşmaların iptali bu temel belgeyi de zayıflatıyor. Ancak mevcut koşullarda nükleer silaha sahip olmayan ülkeler, anlaşmanın amaçlarının artık gerçekleştirilemediğini düşünerek kendi nükleer programlarını başlatma eğilimlerine giriyorlar. 

2002'de, ABD'nin Anti-Balistik Füze Anlaşması'ndan çekilmesi sonrası, aşama aşama neredeyse tüm önemli anlaşmaların yürürlükten kalktığını görüyoruz. Avrupa'da Konvansiyonel Kuvvetler Anlaşması (CFE-1990) yürürlükten kalktı. Doğu ve Batı blokları arasında güven ve istikrarı geliştirmek amacıyla açıklık ilkesinden hareketle 1992 yılında imzalanan Açık Semalar Anlaşması da artık uygulanmıyor. 

Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler (INF) Anlaşması, 1987'de ABD ve Sovyetler Birliği arasında imzalandı ve menzili 500 ila 5.500 kilometre olan karadan fırlatılan nükleer ve konvansiyonel füzelerin yasaklanmasını öngören bir silahtan arındırma antlaşmasıydı. Artık uygulanmıyor.

Stratejik Saldırı Silahlarının Azaltılması (START) Anlaşması ise artık bitme aşamasında. Halbuki ABD ve Sovyetler Birliği (ve daha sonra Rusya Federasyonu) arasında