[Safvet Senih] Çatlayan boyutlar

Kur’an-ı Kerim’in hârikulade bir câmiiyeti vardır. Bir mesele anlatılırken seçtiği kelimeler, pek çok mânaları içinde toplayarak, kapsamlı ifadelere kaynak olabilecek nitelikte olurlar. Onun için Peygamber Efendimiz (S.A.S.)  “Her bir âyetin zâhirî, bâtınî mânası, haddi, muttalaı vardır. (Yani insanların anlayabileceği ve kavraya bileceği bir sınırı vardır. Bazıları ancak âhirette anlaşılacaktır. Çünkü Kur’an müminlere âhirette de rehber yapacaktır.)  Ayrıca bu dördün (zahr, bata, hadd ve muttala’ın)  de detayları, dalları işaretleri ve ayrıntıları ve çeşitli ilimlere işaretleri vardır.” Yani bu dördün her birinin de üçer (şucûn, ğusun ve fünûn) olarak tafsilatlı mânaları olduğuna göre 12 tane mânâ tahtası bulunmaktadır. Sadece fıkıhla ilgili âyetlerin, “dâll bi’l-işare, dâll bi’d-dellala, dâll bi’l-iktiza, dâll bi’l-ibare”  olarak dört mâna tabakası üzerinden ayrı ayrı hükümler çıkarılır…

İlahi Kudretle kabuğunu, hatta saksısını çatlatan çekirdek mevsim be mevsim çiçek açıp meyve veren ağaç gibi, İlâhî kelâm da, yedi verenleri çok gerilerde bırakarak çok geniş ve derin mânaları kelimelerinin içinde saklar da yer yer, zaman zaman sırları anlamaya hazır gönüllere açılıverir.

İç içe girmiş resimlerde, mâhirâne konulmuş bir noktanın; resimlerden birisinin ağzı, birisinin gözü, bir diğerinin kulak deliği, öbürünün burun deliği, bir başkasının da yüzünün beni olduğu gibi, Kur’an-ı Kerim’deki kelimeler de çok hakikatların çekirdeği oluverir.

Mesela

“İnkâr edenler görmediler, bilmediler mi ki, önceleri göklerle yer (ratk) idi, biz onları (fetk) ettik” (Enbiya Suresi, 30)  âyetindeki ratk ve fetk kelimeleri üzerinde bir inc