Seçim öncesi korkutan uyarı: Böyle devam edemez

Sözcü'de yer alan habere göre dolar/TL cumhurbaşkanlığı seçimi öncesindeki son işlem gününde ilk kez 20 seviyesini aşarken, yatırımcılar Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın yönetiminde bir zamanların gözde gelişmekte olan para birimi TL’yi seçimlerin ardından nelerin beklediğinden endişeli.

Erdoğan’ın alışılmışın dışında, büyüme odaklı para politikaları TL’nin son 5 yılda yüzde 80 değer kaybetmesine neden olurken, ülkede enflasyon sorunu da büyüdü. Süreç, lokallerin kendi para birimlerine olan güvenini de yerle bir etti.

2021’deki zorlu krizden bu yana yetkililer, döviz başta olmak üzere kredi ve mevduat piyasalarında kamunun kontrolünün daha da arttığı bir yaklaşımı benimsediler. Bu öyle bir seviyeye geldi ki bazı ekonomistler artık açık şekilde TL’nin serbest dalgalanan bir para birimi olarak görülüp görülemeyeceğini tartışıyorlar.

Günlük hareketleri doğal olmayacak kadar küçük hâle gelen TL çoğunlukla tek bir yönde hareket ediyor; o da değer kaybı.

İhracatçı firmalar geçen yıldan beri döviz gelirlerinin yüzde 40’ını Merkez Bankası’na satmak zorunda kalırken, 2021’deki krizi bastırmaya yardımcı olan kur korumalı mevduat (KKM) uygulaması da benzer şekilde etki yarattı.
‘SORUN KARIŞIK POLİTİKALAR VE REZERV’

Massachusetts Institute of Technology’den (MIT) Ekonomi Profesörü Daron Acemoğlu, sorunun karışık politikalar, giderek azalan döviz ve altın rezervleri olduğunu söyledi.

Rezervler brüt 101,5 milyar dolar ancak swaplar düşüldüğünde TCMB’nin kendine ait dövizi 60 milyar dolar ekside. Farklı hesaplamalara göre bu miktar eksi 120 milyar dolara kadar ulaşabiliyor.

Acemoğlu “Şu anki durumun devam edemeyeceğine kani oldum” dedi.

Lokallerin sadece son iki ayda kur korumalı mevduat hesaplarına yaklaşık 33 milyar dolar aktarmaları da özellikle bu durumu ortaya koyuyor. KKM hesaplarında bulunan toplam tutar 121 milyar doları bulmuş durumda; bu da Türkiye’nin bankacılık sisteminde var olan toplam mevduatların neredeyse dörtte birine tekabul ediyor.