Sultan 2. Abdülhamid, Bediüzzaman’ı neden tımarhaneye attırdı?

Bugün kimileri Bediüzzaman Said Nursi’ye, maalesef, hala etnik kimliği, kimileri ise siyasi kimliği üzerinden bakıyor. Onu salt bir mütefekkir ve düşünür olarak görmek yerine hayatını ve yaşadığı olayları bu kimlikler üzerinden okumaya ve okutmaya çalışıyorlar. Bu konuya yaklaşımımı izah babından bu yazıda Sultan 2. Abdülhamid’in Bediüzzaman’ı neden tımarhaneye attırdığı üzerinde durmaya çalışacağım.

Bilindiği gibi Bediüzzaman, Tahir Paşa’nın SultanAbdülhamid’le görüştürme amaçlı daveti üzerine İstanbul’a gelmişti. Buna rağmen, Abdulhamit’in istibdat (tek adam) yönetimine karşı konuşmalar yapmaktan geri durmamış, bulduğu her fırsatta hürriyetin önemini anlatmıştı. OsmalıDevleti’nin halini bir acüz-i şemtaya (kocakarı) benzeterek yenilik ve değişimin kaçınılmaz olduğu üzerinde durmuştu. 

Tıpkı bugün gibi o zamanlar da basın Saray’ın emrindeydi. Muhalif fikir beyan edenler derhal hapse atılıyordu. Korkudan kimse ağzını açamıyordu. Yabancı gazetelerin ise sakıncalı kısımlarının üzerleri çizilmeden dağıtılmalarına müsade edilmiyordu. İşte böylesine baskıcı bir ortamda Bediüzzaman, devrinin birçok aydını gibi gazetelere yapılan sansüre karşı fikir ve ifade hürriyetini savunmaktaydı. 

Bediüzzaman’ın karşı olduğu sadece sansür değildi, Sultan’ın yılda sadece bir kez halkı selamlamasına da karşı çıkmaktaydı ve Saray saltanatını ciddi bir şekilde eleştirmekteydi. 

Ulema diye Yıldız Sarayı’na alınan çoğu kişinin hafiyelikten başka bir işi olmadığını görüyor ve Yıldız Sarayı’nın bir darülfünün (üniversite) yapılmasını istiyordu. 

Tahmin edilebileceği gibi bu tür görüşlerini serdettiği konuşmalarının kitapçık halinde neşredilmesine müsaade bile edilmiyordu. 

Buna rağmen, Liceli Ahmet Ramiz ve Mutkili Halil Hayali, “İki mektebi musibet şehadetnamesi” başlıklı risalesini