Tevfik İleri, nasıl borçlu çıkmıştı?

⏱ Okuma Süresi 3 dk•Yayınlanma Pazartesi, Eylül 3 2018

''31 Aralık 1961’de vefat ettiğinde Türk siyasetinden bir yıldız daha kaymıştı. Bir Tevfik İleri’ye bir de bugünkü saltanat düşkünlerine bakın!''

“Ben 27 Mayıs sabahı çoluk çocuğuma 25 senelik memuriyet hayatımın mükâfatı bir tekaüt maaşından başka bir şey bırakmadım. 4 yerli halı, kızımın üstündeki on yıllık manto, küpe, bilezik, hepsi budur. Politik hayatımda yazlığa gitmek nedir bilmedim. Ne vakit buldum ne de para... Bütün hayatımda namuslu insan olmak tek gayem oldu.”

Bu sözler Tevfik İleri’ye ait.

Başbakan Adnan Menderes’ten sonra halkın en çok sevdiği DP’li olan Tevfik İleri, yolsuzluk suçlamalarına tarihî cevaplar verdi. İleri, “Biz 27 Mayıs sabahı hamamda imişiz gibi çırılçıplak yakalandık evlerimizde. Dairelerimizde bütün evrakımıza, dosyalarımıza, not ve hatıra defterlerimize, düşünce ve duygularımıza kadar el kondu. Bir suçumuz olsaydı, bunun vesikası olmamasına imkân yoktur. İhtilalden evvel ve sonra en ağır şekilde itham edilmiş bir iktidarın en mühim vekâletlerinde 6 sene vekillik yapmış olan benim için başsavcının çok kuvvetli delilleri olması lazım gelirdi.” demişti.

Tevfik İleri, Demokrat Parti’nin millî eğitim bakanıydı. Milletin gönlünde taht kurmasının sebebi icraatları ve hayatı boyunca takip etmiş olduğu dosdoğru çizgisiydi. Vefat ettiğinde dünyada dikili tek bir ağacı yoktu. İleri, din derslerini ilkokul programına soktu. İmam hatip liselerinin açılmasına öncülük etti. İstanbul’da Yüksek İslam Enstitüsü’nü kurdu. Öğretmen okulları açtı. 1950-60 arasındaki on yıl boyunca ulaştırma bakanlığından millî eğitim bakanlığına, devlet bakanlığından bayındırlık bakanlığına, başbakan yardımcılığından TBMM baş vekilliğine kadar birçok önemli görevlerde bulundu. Atatürk Üniversitesi, ODTÜ ve Boğaziçi Köprüsü gibi birçok önemli projeyi hayata geçirdi. Yassıada duruşmaları sırasında mal varlığı araştırıldı ve on yıl boyunca devletin birçok önemli kademesinde görev alan İleri’nin borçlu olduğu ortaya çıktı.

Tevfik İleri (1911, Hemşin, Rize) DP’nin en güçlü isimlerinden biriydi. Ailesi İstanbul’a göçtü. Dedesinin himayesinde büyü