Uluslararası rapor bir kez daha tescilledi: Türkiye internette özgür değil

ABD merkezli insan hakları kuruluşu Freedom House'un "2021 İnternette Özgürlük" raporu yayımlandı. Raporda, Türkiye'de internet kullanımı "Erişim engeli", "İçerik sınırlaması" ve "Kullanıcı hakları ihlalleri" başlıkları altında incelendi. 100 puan üzerinden yapılan değerlendirmede Türkiye, "Erişim engeli" başlığında 15 puan, "İçerik sınırlaması" başlığında 10 puan ve "Kullanıcı hakları ihlallerinde" 9 puan aldı ve toplam 34 puanla "özgür değil" sınıflandırmasında yer aldı.

Değerlendirmede, toplamda 70-100 arası puan "özgür", 40-69 arası "kısmen özgür", 0-39 arası "özgür değil" anlamına geliyor.

Raporda, "AKP hükümeti, 2016'daki darbe girişiminden sonra muhaliflere geniş kapsamlı bir baskı uyguladı. 2017'de kabul edilen anayasa değişiklikleri, gücü Cumhurbaşkanı'nın elinde topladı" değerlendirmesi yapıldı.

Raporda "Erdoğan'ın AKP'si 2002'den beri Türkiye'yi yönetiyor ve başlangıçta bazı liberalleştirici reformlar yapsalar da siyasi haklar ve sivil özgürlükler için giderek artan bir azalma gösterdiler. Erdoğan, Türk siyasetinde büyük bir güç kullanmaya devam ederken, 2019 belediye seçimlerinde muhalefetin zaferi ve Covid-19 pandemisinin zaten sallanan ekonomi üzerindeki etkisi, hükümete muhalefeti bastırmak ve kamusal söylemi sınırlamak için yeni teşvikler verdi" ifadelerine yer verildi.

Rapora göre Türkiye, dünya genelinde 59'uncu sırada yer alarak Avrupa'da internet satın alınabilmede en düşük puana sahip ülke olmaya devam ediyor. Önceki raporlama dönemlerinde olduğu kadar şiddetli olmasa da ülke genelinde sık sık elektrik kesintileri yaşanmaya devam etti. Geçmiş yıllarda, Güneydoğu bölgesi zayıf telekomünikasyon altyapısı ve elektrik kesintilerinden olumsuz etkilenmiştir. 2020 Kapsayıcı İnternet Endeksi Raporuna göre, erkekler kadınlara göre yüzde 13 daha fazla internete erişiyor.

Türkiye'nin "İçerikleri sınırlama" puanı 6 üzerinden 1. Yeni engellenen internet siteleri arasında Türkiye'nin askeri operasyonları, Kürtçe haberler ve hükümet eleştirileri hakkında içerik yayınlayanlar yer alıyor. Yeni engellenen bazı dijital haber kaynakları, "terör propagandası yapmakla" suçlanıyor. İnternet siteleri, cinsellikle ilgili anahtar kelimeler içeren bir alan adı aldıklarında engellenebiliyor. Ateizmi teşvik eden sayfalar da "İslam'a hakaret olarak" kabul edilip engellenebiliyor.

Türkiye, "Devlet veya devlet dışı aktörler, yayıncıları, içerik barındırıcılarını veya dijital platformları içeriği, özellikle de uluslararası insan hakları standartlarıyla korunan materyalleri silmeye zorlamak için yasal, idari veya başka yollar kullanıyor mu?" başlığında sıfır puan aldı.

Türkiye, "Online gazeteciler, yorumcular ve diğer kullanıcılar oto-sansür uyguluyor mu?" başlığında 1 puan, "Anayasa veya diğer yasalar hakları koruyamıyor mu? İfade özgürlüğü, bilgiye erişim ve basın özgürlüğü, bağımsız olmayan bir yargı tarafından mı uygulanıyor?" başlığında 1 puan, "Hizmet sağlayıcılar ve diğer teknoloji şirketleri tarafından kullanıcı verilerinin izlenmesi ve toplanması, kullanıcıların gizlilik haklarını ihlal ediyor mu?" alanında da sıfır puan aldı.