Yargı reformunda kimsenin pasaport garantisi yok

Kemal Karanfil* - Kronos Haber

Seyahat özgürlüğü, tüm yurttaşların yurt içinde ve dışında eğitim, sağlık, gezi, turizm, dini ziyaretler ve diğer çeşitli nedenlerle kullandıkları vazgeçilemez ve engellenemez bir temel insan hakkıdır. Bu evrensel hak dünyada bildirgeler ve sözleşmelerle, Türkiye’de ise Anayasa ile güvence altına alınmıştır.

Anayasanın “Yerleşme ve seyahat hürriyeti” başlıklı 23. maddesi şöyledir: “Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir… Seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç işlenmesini önlemek; Amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir.Vatandaşın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir…”

AİHS’ye Ek 4 No’lu Protokol’ün “Serbest dolaşım özgürlüğü” başlıklı 2. maddesi ise şöyledir: “Bir devletin ülkesi içinde usulüne uygun olarak bulunan herkes, orada serbestçe dolaşma ve ikametgahını seçebilme hakkına sahiptir…Herkes, kendi ülkesi de dahil, herhangi bir ülkeyi terk etmekte serbesttir…”

Gerek Anayasanın 23. maddesi ve gerekse de AİHS’e Ek 4 No’lu Protokolü’nün 2. maddesinde bir devletin ülkesi içerisinde seyahat özgürlüğü hakkı yer aldığı gibi, aynı zamanda bir kimsenin bulunduğu devletin ülkesinden ayrılma özgürlüğü hakkı da yer almaktadır. Ülkemizde ve dünyada seyahat özgürlüğü temel bir “insan hakkı” olarak kabul edilmiş ve anayasal garanti altına alınmıştır.

Seyahat özgürlüğü hakkına bir kısıtlama yapılacaksa; özgürlüğü kısıtlanan kişi hakkında suç soruşturma ve kovuşturması bulunmalı ve hâkim kararı ile bu özgürlük kısıtlanmalıdır. (yani ceza hakimince verilmiş adli kontrol kararı ile kısıtlama yapılabilir.)