|
‘KRİZ REEL KESİMİ VURUR MU?’!!! 
ABD kökenli büyük krizin reel kesimi etkileyip etkilemeyeceği biçiminde çok anlamsız, hatta tabiri mazur görün aptalca bir tartışma sürüp gidiyor.
Herhalde sorulması gereken soru finansal sektörden çıkan krizin reel kesime ne zaman ve ne ölçüde yansıyacağı olmalı diye düşünüyorum.
Daha doğrusu tüm dünyayı etkileyen ve daha da etkileyecek olan krizin nereyi, ne zaman, ne ölçüde etkileyeceğini tartışmak yerine meseleye doğru teşhis koymak ve bu teşhis doğrultusunda da kalıcı çözümler üretmek ve yapılan yanlışın ve benzerlerinin tekrarlanmamasını sağlamak çok önemli.
Kriz ve nedenleri üzerine hem yabancı basını hem de akademik tartışmaları izlemeye gayret ediyorum ama içinden geçtiğimiz krizi ünlü iktisatçı Joseph Schumpeter’in tezleriyle ve sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçişte mali kesimin yaptığı tercih hatalarıyla yani yeni dönemin iyi algılanmamasıyla açıklayan Prof. Mehmet Altan’ın 17 ve 19 Eylül tarihli star gazetesi başyazılarını ilgilenenlere özellikle tavsiye ediyorum.
Hatta belki de mali kesim-reel kesim ayırımını yaparken dahi dört defa düşünmek daha akıllıca.
Krizin görünen kökeninde belirli bir konjonktürde biriken devasa fonların arz fazlası nedeniyle verimsiz alanlara yatırılması, bu kredilerin geri gelmemesi ile de başlayan zincirleme iflaslar var.
Mehmet Altan’ın ise ABD finans kesiminin sanayi sonrası toplumun verimli, karlı alanlarını iyi algılayamamasının, hala eski ekonomiye yatırım yapmanın ağır maliyetini ödediğini ama bu yıkımın aynı zamanda yapıcı bir yıkım (Joseph Schumpeter) olduğuna yönelik vurgusu var.
Bu krizin reel kesimi vurmaması pek mümkün değil; zaten farklı ülkelerde bunun sinyalleri çok net olarak görülüyor.
Kriz öyle muz niyetine yenecek, yorumlanacak bir konu değil; tarım dışı istihdam ve büyüme istikrarlı bir biçimde gerilemeye başlamışsa ya da artış hızı istikrarlı biçimde düşüyorsa, bazı iktisatçılar bunun mevsimlik değişimlerden arındırılmış şekliyle iki çeyrek olduğunu söylüyorlar, bir krizden bahsetmek mümkün.
Türkiye bu global krize yakalandığı zaman arkasında 26 çeyrektir süren başarılı bir büyüme süreci var ve bu nedenden bu yüksek büyüme yakın geçmişimiz bize bir anlamda air bag-hava yastığı rolü görüyor.
Krizin beşiği ABD’de ise durum çok daha net.
ABD Hazine Bakanlığı’nın resmi verileri tarım dışı istihdamın 2008 başından bu yana her ay büyük miktarlarda azaldığını gösteriyor; Mart (2008) ayında tarım dışı istihdam 88 bin, Nisan ayında 67 bin, Mayıs ayında 47 bin, Haziran ayında 100 bin, Temmuz ayında 60 bin, Ağustos ayında ise 84 bin düşmüş olarak gözüküyor.
Üstelik bu kamu ve özel kesim istihdamını gösteren tarım dışı istihdam verileri; kamuyu da dışarıda bırakırsak yani sadece özel kesimi incelersek istihdam kaybı daha da büyük: Mart (2008) ayında 103 bin, Nisan ayında 91 bin, Mayıs ayında 99 bin, Mayıs ayında 110 bin, Haziran ayında 66 bin, Temmuz ayında 84 bin, ve son Ağustos ayında 101 bin istihdam kaybını özel kesim yaşamakta.
Görüldüğü gibi özel kesimde yaşanan istihdam kaybı tarım dışı genel istihdam kaybının da çok üzerinde yani bir anlamda ABD kamu kesimi kriz ortamında doğal olarak işten çıkarma konusunda özel kesim kadar sert davranmayarak şoku azaltmaya gayret ediyor ama durum yine de hiç parlak değil.
Sadece 2008’in başından beri istihdam kaybı bir milyona yaklaşıyor; bu sayının ABD ekonomisinin dev boyutları içinde çok önemli olmadığını düşünebilirsiniz ama siz sorunu bir de işsiz kalanlara sorun bakalım.
Bu kadar sayıyı arka arkaya sıraladığım için okurlardan özür diliyorum ama kanımca ‘mali kriz reel kesimi etkiler mi’ gibi anlamsız bir soruya ancak böyle yanıt verilebilir diye düşünüyorum.
Durum ABD’de bu ise bizde de çok farklı olması beklenmemeli.
Yapılması gereken çok serinkanlı düşünmek ve ülkeye kaynak çekmenin yollarını bulmak.
Mesela Ulusal Program meselesini Avrupa Birliği’ni dahi şaşırtacak bir hız ve kapsamda tamamlamak.
Bizlere önermek, siyasal iktidara ise gerekeni yapmak düşüyor.
23.Eylül.2008 06:19:39 |
|
|
|
|
|
 |
|
|
| |
| SİZDEN GELEN YORUMLAR | [1 adet yorum gelmiştir]
|
|
|
www.akpartiforum.org 23.Eylül.2008 06:24:50 |
|
|
 |
|
|
kriz
kriz herkesi etkileyecektir.Ama inşallah bu sorunu da atlatacağız |
|
|
|
| |
| YAZARIN DİĞER YAZILARI |
|
| |
|
|
