|
KRİZ: TÜRKİYE İÇİN FIRSAT ARALIĞI 
Soğuk Savaş sonrasında dünyanın 'tek süpergüç' olarak tanıdığı ABD karizmayı fena çizdirdi.
Afganistan ve Irak'ta istediği düzeni kurduramadığı için askerî açıdan sıkıntılar yaşıyordu; son ekonomik kriz ise bayrağı iyice yere düşürdü. Heybetli görünen finans kuruluşları meğer üfürüklük canı olan birer kâğıttan kaplanmış; demokrasisi ise krize ânında cevap verilmesi gereken ülkede işleri yavaşlatıyormuş...
Bir ülkenin 'süpergüç' sayılması için gerekli şartlar olan, kalabalık ve işlevsel bir orduyla sağlam bir ekonomiyi istikrarlı bir demokrasi içerisinde barındırabilme iddiası, ABD açısından, kaybedilmiş bir iddia artık...
ABD'nin karşı karşıya bulunduğu türden karizma çizdirilen ortamlar Türkiye gibi ülkeler için fırsat kapısını aralar...
Elbette Amerika gibi büyük ekonomiler zora düşünce bütün dünya bu durumdan etkilenir. Amerika hapşırınca yorgan döşek yatağa düşen ekonomisi olağanüstü bağımlı ülkeler var. Ancak ABD ile ikili ekonomik ilişkileri birkaç milyar doları geçmeyen Türkiye onlardan değil. Amerikan finans sistemiyle bağlantılı kurumlar da fazla değil Türkiye'de; olanların ilişkide oldukları kesimler ise bayağı sınırlı. Bu yüzden doğrudan etkilenme pek görülmedi zaten.
Dolaylı etki de ölümcül darbeye dönüşmez, dönüşmeyecektir. ABD'deki kriz Avrupa'yı etkilediği için, daha sıkı ilişkilerimiz bulunan Avrupa'dan gelen esintiler ekonomiyi biraz zorlayacaktır. Bir Avrupa bankası zora girdi, bizdeki şubesi de sıkıntıyı biraz hissetti. Ancak, son beş yıl içerisinde zaptürapt altına alındığı için, bizdeki bankacılık sistemi, sarsıntılara eskisinden çok daha dayanıklı.
Uzmanlar böyle diyor.
Fırsat aralığı Türkiye için daha çok dış politika alanında söz konusu olabilir. Özellikle de, ABD'nin gücünü haksız yere arkalarına koyması yüzünden kronikleşmiş uluslararası sorunların üzerine gitmede...
ABD'yi bu noktaya getiren süreç, 11 Eylül (2001) saldırısıyla başladı. Afganistan'a ve Irak'a gönderilen işgalci güçler ABD ekonomisine 1 trilyon doların üzerinde bir faturaya mal oldu; bu rakamın üç katına çıkması bekleniyor. 11 Eylül saldırıları sonrasında mazlum saydıkları ABD'nin arkasında saf tutan kitleler ve devletler, soruna yanlış teşhis konulduğunu fark edince, desteklerini çektiler. Son kriz öncesinde, ABD, sadece gücünden çekinilen 'belâlı' bir süpergüçtü.
11 Eylül saldırıları, Washington'un dünyadaki ihtilâflarda ağırlığını haksız tarafın arkasına koymasından kaynaklanmıştı. Kim ne derse desin, gerçek budur. ABD bu saldırıları doğru değerlendirip Filistin sorunundan başlayarak dünya halkları nezdinde kendisini 'belâlı bir süpergüç' görüntüsüne büründüren ihtilâfların ortadan kaldırılmasında âdil bir arabulucu görevini üstlenebilseydi, bugün çok farklı bir saygınlığa sahip hale gelebilirdi. Bunu yapacak yerde bombalar yağdırarak demokrasi taşıyıcılığına soyundu, günahsız insanları öldürerek, zulmederek 11 Eylül saldırılarını cezalandırmaya kalkıştı.
Sonucu bizimle birlikte Amerikalılar da görüyor.
ABD'nin gücünü yanlış yere koyması yüzünden altından kalkılamaz hale gelmiş Filistin sorununun üzerine gitmek için en ideal zaman şimdi. İsrail de ABD'nin gücüne sonsuza kadar güvenemeyeceğini bu krizle anlamış olmalı. Barış, ancak hak ve adalet kavramlarına titizlik gösterilen ortamlarda oluşabilir; kalıcılığı da ancak o sayede kazanabilir. Aksi halde, ABD ekonomik krize muhatap oldu diye, Taliban baskısının artık hissedildiği Afganistan ile suikast ve intihar saldırılarının arttığı Irak'a döner, kol bükerek erişilmiş Filistin barışı...
Türkiye için bunu taraflara anlatmanın tam zamanıdır.
Etrafındaki kronik sorunlar çözüm yoluna girdiği takdirde, Türkiye'yi, bu krizden en zararla çıkmayı başarmış ülke sayabiliriz.
04.Ekim.2008 11:27:42 |
|
|
