IRAK’IN KUZEYİNDE SON DURUM

Üsküdar'da zengin bir Ermeni ailenin çocuğu olarak dünyaya gözlerini açtı.

Küçücük bir çocukken verilen mecidiyeyi Kapalı Çarşıya götürüp harcamıştı. Ama sanıldığı gibi elma şekeri almamış, eski bir para satın almıştı.İleride büyük meblağa satılabilecek antika olacağını düşünerek...
Ki şimdi büyük koleksiyonların sahibidir.

Esnafları pazarlık yaparken izlerdi.

Ailesi iyi eğitim aldırdı.

Osmanlı Sarayına girdi. Petrol danışmanı olarak. Zaten ailesi neft işindeydi, yani petrol işiyle uğraşan ikinci kuşaktı."Ortadoğu'da çok petrol var mı yok mu bak rapor hazırla " demişlerdi. Hiç gitmeden rapor hazırladı, bölgeyi dolaşan uzmanların yazılarına dayanarak.

Klaust Gülbenkyan


İŞ MİMARI

O kendini şöyle tanıtıyordu:
"Ben size kendimi nasıl tasnif ettiğimi anlatayım. Kendimi iş mimarı sınıfında hissediyorum. O şirketin veya bu
şirketin tasarımını yaparım. Türkiye Petrol Şirketi'nin tasarımını da ben yaptım ve şirkette Deterding (SHELL) için
bir oda ayırdım, Fransız için de bir oda ayırdım ve senin için de bir oda(Walter Teagle'a Standart Oil)..."
Kaynak:Para ve Güç Çatışmasının Epik Öyküsü, Daniel Yergin syf.199


Evet kendisinin de anlattığı gibi iş mimarıydı. İçinde Türkiye'nin olmadığı, Irak'ta kurulan Türkiye Petrol Şirketinin mimarı.
Türkiye Petrol Şirketi'nin hissedarları: Amerika Birleşik Devletleri'nden Standart Oil ve Socony Vacuum,
Fransız Devlet Petrol Şirketi,
İngiliz ve Hollanda ortaklı SHELL
İngiltere'den Anglo-Persian (şimdiki adı BP) idi.
Ve tarafları bir araya getiren Mr.Yüzde 5 Klaust Gülbenkyan(Calouste Gulbenkian).

HİKAYE DEĞİL GERÇEKTİR

Osmanlı Devleti petrol hesapları için yıkılmış ganimet ortada kalmıştı. Şirketin ortakları Ortadoğu Petrollerini paylaşmaya çalışıyorlardı.Kararlaştıramadıkları nokta: Osmanlı Toprakları neresi idi? Nerede başlıyor nerede bitiyordu?

1928 Haziran'ında Ostende'de biraraya gelen ortakları bir türlü anlaşamıyorlardı. Konferansın anlaşma olmadan biteceği sanılıyordu...

"Gülbenkyan'ın aklına dahiyane bir fikir birşey geldi. Gidip bir Ortadoğu Haritası getirerek hissedarların önündeki masaya yaydı. Sonra haritanın ortasındaki bölgenin etrafını kırmızı kalemle çizdiği bir daireyle çevirdi. 'İşte 1914 yılında gördüğüm haliyle Osmanlı İmpartorluğu' dedi. 'Orada doğdum, orada yaşadığım çalıştığım için sınırlarını herkesten iyi bilecek durumdayım. Bunu benden daha iyi bildiğini düşünen varsa yanlışımı düzeltsin.'.
Hissedarlar haritanın üzerine eğildiler ve kalın kırmızı çizgiyle sınırlanan toprakları dikkatle incelediler...
Ama hiç itiraz etmediler..."
Kaynak:Petrol Savaşı, Leonard Mosley syf.70/71

Ve O anlaşmaya, Kırmızı Hat Anlaşması(Red Line Agreement) dendi.




Kırmızı Hat Anlaşması – Red Line Agreement /Gülbenkyan’ın Şirketinin internet sitesinden

Ortak anlaşma maddesi şuydu:Taraflar birbirinden habersiz bu zengin petrol bölgesi içinde petrol araması yapmayacak.

Bu araya anti parantez girelim, dikkat ederseniz zengin petrol sahaları tanımının içine Türkiye de giriyor. Türkiye'de çok zengin sahalarımız olduğu halde neden kendimize yetecek petrol çıkmıyor denince hep ne söylenir? Yeterli arama yapılmıyor. Romanya'da yılda 5 bin kuyu açılırken Türkiye'de 88 yılda 1500 arama kuyusu bile açılmadı.Zaten onun da büyük bölümünü devlet şirketi açtı.İstese de daha fazla açamaz. Çünkü devlet şirketi de Max Ball'ın hazırladığı kanuna tabidir.Bir petrolcünün de dediği gibi "aramadığınız şeyi nasıl bulacaksınız".

Neyse...Biz devam edelim…

Taraflar anlaştı. Klauste Gülbenkyan yüzde 5 payını aldı. Dünyanın en önemli anlaşmalarından biriydi. Ve büyük servet sağladı.
Aradan uzun yıllar geçti...
Köprünün altından çok sular aktı.Diktatör Saddam Hüseyin, görünürde, ülkesinden bazı petrol şirketlerini çıkarmıştı. Bir zamanlar ülkeden ayrılan şirketler harekatın ardından Irak'a dönmeye başladı.

Ve gazetelerde ne okuduk?

"Irak petrol yasasını beklemeden yabancı şirketlerle petrol çıkarmanın yoluna bakan Kürt bölgesel yönetimi, Bağdat'ın itirazlarına aldırmadan yeni petrol anlaşmalarına imza attı. Kürt bölgesel hükümetinin internet sitesine göre, Kanadalı Heritage Petrol ve Gaz Şirketi ile Fransız Perenco'ya üretim paylaşımı esasında petrol arama ve çıkarma anlaşmaları imzalandı."AA.AFP


Şimdi gelelim neden uzun uzun Gülbenkyan'ı anlatıp bu habere bağlandığımıza.
Irak'ın Kuzeyindeki Bölgesel Yönetimle Heritage Oil ile anlaşma yapıldığı dönemde şirketin CEO'su ve Başkanı Micael Gülbenkyan'dı. Irak’ın Kuzeyindeki yönetim Heritega Oil ile önceden yaptığı anlaşmayı onaylayınca aklıma Klauste Gülbenkyan geldi Micael Gülbenkyan, Bay Yüzde Beş Gülbenkyan’ın yeğenidir.



Micael Gülbenkyan



Şirketin adı neydi? Heritage Oil Company… Heritage'in kelime anlamı da zaten:MİRAS'tır!

Klauste Gülbenkyan petrol işlerinde aracılık etmekle kalmamış, Shell’in kuruluşunda da büyük rol oynamış.ortak olarak yer almış, şirketin farklı ülkelerde petrol sahaları elde etmesini sağlamıştı, örneğin Venezüella'da. Daha da sayılabilir...

Irak'ın Kuzeyindeki Bölgesel Yönetimle anlaşma imzalayan Perenco'yu ise Türkiye’de biliniyor. Çünkü Perenco Türkiye'de de faaliyet gösteriyor. Ülkeye girişi ise Shell'in sahalarını devralması ile başlıyor. Irak'ın Kuzeyi'nde petrol aramak için aldıkları yer, Türkiye'de de üretim yaptıkları yere yakın. Türkiye-Irak sınırında…

Hepsi bu kadar mı? Irak'ın kuzeyindeki bölgesel yönetimin Başbakanı Neçirvan Barzani, Wall Street Journal'da yayımlanan yazısında yakın bir zamanda iki tane daha yeni anlaşma imzalanmasının beklendiğini söyledi. Görünen o ki Irak’ın Kuzeyindeki sahaları bir bir üretime açılıyor.

Ne demişti Amerikan Eski Merkez Bankası Başkanı Alan Greenspan :"Herkesin bildiğini itiraf etmenin siyaseten uygunsuz olmasından üzgünüm: Irak savaşı büyük oranda petrolle bağlantılı."

Ah petrol ah!