|
PATATES YILI... 
Türkiye’nin haberi yok ama... 2008 yılı ‘Patates Yılı’ olarak ilan edildi.
Kim tarafından? Birleşmiş Milletler tarafından... Neden?
Şairin dediği nedenden:
‘ Bir yoksulluk, bir ölüm.’
Yoksulluğa karşı patates... Dün tüm haberleri taradım... Türkiye’de altı yüz bin insan karnını doyuramıyor... Çünkü açlık sınırındalar...
On iki milyon insan ise doyuyor sanmakta... Çünkü yoksulluk sınırındalar...
O halde... En önemli haber, bu haberdi...
***
Patlıcangiller grubundan... Yumrulu sebze... Bilimsel yani kayıtlara geçen resmi adı: Solanum tuberosum. Akrabaları da var: Domates ve biber ailesiyle akraba.
Bizler meraklıyızdır ya, kökeni de var: Asıl geldiği bölge Orta ve Güney Amerika, ancak bütün dünyada yetiştirilebiliyor...
Sınıfsak konumuna gelince:
‘Fakir aşı’ yakıştırmasından kurtulamamıştır... Soyluların, zenginlerin sofrasında baş tacı edilmemiştir...
Aslında... Patatesin Avrupa’ya gelişi Amerika’nın keşfinden sonra oluyor.
Önce İngiltere... Sonra Kıta Avrupa’sı...
Ünlü Fransız Tarihçi Braudel patatesin Kıta Avrupa’ya gelişini, şimdi kimsenin dönüp bakmadığı ama bir insanlık felaketi olan ‘Yüz Yıl Savaşlarından’ daha önemli olduğunu söyler...
***
Patates zaman içinde eski kıta Avrupa’yı fetheder.
Şimdilerde ise gelişmiş sanayi ülkeleri bu yumrulu sebzeye karşı burun kıvırmaya başlamış, patates de serüvenine başka diyarlarda devam etmeye karar vermiş gibi...
Patates şimdilerde Çin ve Hindistan gibi ülkelerde yoluna devam ediyor...
***
Belki de tam da bu aşamada,
Patates yoksul diyarlarda dolanırken,
BM, 2008 yılını ‘Patates Yılı’ ilan etti.
BM özellikle dünyanın yoksul ülkeleri için açlıkla mücadelede patatesin çözüm olabileceğini düşünmekte...
Amaç, uluslar arası topluma yeniden patatesin önemini hatırlatmak ve fakir ülkelere yoksulluk için çözüm olabileceğini göstermek...
Patates: Fiyatı uygun, Hem çok çeşitli şekilde pişiyor, Hem de lezzetli,
Sağlıklı, ucuz ve yetişmesi çok kolay...
Tüm bunlar Birleşmiş Milletler’in patatesi bu yılın gözdesi olarak ilan etmesinin nedenleri...
***
BM’in Roma’daki Gıda ve Tarımcılık Dairesi’nden Ne Bambi Lutadio, patatesin gelişmiş ülkelerinde önemini vurgulamak, yoksullukla mücadelede birçok ülkede kurtuluş olabileceğinin altını çizmek için BM’nin 2008 yılını ‘patates yılı’ ilan ettiğini söylüyor:
‘Patates, dünya çapında ekimi kolay bir sebze ve tahıl ürünleri, pirinç ve mısırın ardından en temel gıda maddesi olma özelliğine sahip.
Yarısı gelişmekte olan ülkelerde olmak üzere yılda 315 milyon ton üretiliyor.
Son yıllarda Çin ve Hindistan dünyanın en güçlü patates yetiştiricileri haline geldiler.
Ancak halen en çok Avrupa’da tüketilmekte...
Bu arada Afrika ülkelerinde de tüketimi eskiye oranla on katına çıkmış bulunmakta...’
***
İstatistikler 2005 yılında Avrupa’da bir vatandaşın ortalama 96 kilo patates tükettiğini gösteriyor. Buna karşılık Afrika’da bu rakam 14 kilo ile sınırlı. Uzmanlar bu oranın hızla yükselmesi gerektiğini belirtiyor.
Özellikle de patatesin kolay yetişmesi ve besin değerinin yüksek olması sebebi ile fakir ülkelerde açlıkla mücadele için biçilmiş kaftan olduğunu söylüyorlar.
Oysa bundan kısa bir süre öncesine kadar patatesi tropikal iklimde yetiştirmek mümkün bile değildi.
Teknoloji sayesinde...
Açlığa kökten bir çare bulamasa da insanlığın bir yanıyla ilerlemeye devam etmesi, yeni patates türlerinin geliştirilmesi bu sorunun da ortadan kalkmasını sağladı. Bugün bazı patates türleri bütün iklimlerde yetiştirilebiliyor.
***
Gerçi patatesin zararlı böcekler ile bitki hastalıklarından hızla zarar gören bir bitki olduğunu da belirtmek gerekiyor.
Haberi Okuduğum Deutche Welle, İrlanda’da 1840 yılında bir salgın hastalığa kurban giden patates hasatı yüzünden açlık tehlikesi yaşandığını da hatırlatmakta...
BM, özellikle gelişmekte olan ülkelerde patates yetiştiriciliği konusunda halka verilen çiftçilik kurslarını desteklemeyi ve modern tarımcılığı tanıtmayı, böylece açlıkla mücadeleye ağırlık vermeyi hedefliyor.
***
Bu yıl, Patates yılı ya... ‘Nasıl yemeli, nasıl pişirmeli’ sorusu da gündemde...
Patates kızartıldığı takdirde kilo ve dolaşım bozukluğuna neden olmakta...
Sorun patatesin kızartma olarak hazırlanması nedeni ile yaşanıyor.
O halde...
BM’nin tavsiyesi kaynatılarak yenmesi, o haliyle sağlıklı ve besin değeri yüksek...
***
2008 yılında da hala ‘Bir yoksulluk, bir ölüm’... Patates yoksulluğa çare olabilir mi?
Soruyu sormak da, cevap aramak da, BM’nin çok iyi niyetli girişimine rağmen, insanlık açısından incitici aslında...
07.Ocak.2008 08:26:09 |
|
|
