|
ANLAMSIZ BİR KISKANÇLIK 
1 Mart tezkeresi, hem Amerika için çok çetin bir sınavdı hem Türkiye için.
Her iki ülkenin de kendine göre haklı gerekçeleri vardı şüphesiz.
Irak'a girmeye karar vermiş bir ülke, yapılan askerî hazırlıklar, işgali kolaylaştırmak maksadıyla girilen beklentiler... Diğer tarafın gerçekliği, başka sıkıntılara tekabül ediyordu. Mesela Meclis'ten tezkere kararı çıkmalı; o kararın çıkmasını kolaylaştıracak asker-sivil, iktidar-muhalefet uzlaşması sağlanmalıydı. O gün için bu şartlar oluşmamıştı, oluşturulamamıştı. Her neyse... Sonuçta 1 Mart tezkeresi Meclis'ten geçmedi ve Türkiye, Irak'ı işgal etme kararı vermiş Amerika'ya topraklarını kullandırmadı. Çok büyük bir krizin habercisiydi bu gelişme.
O dönemde, Amerika-Türkiye ilişkilerinin bir daha asla düzelmeyeceğini söyleyenler oldu. Ortaya çıkan tablonun ABD tarafından asla unutulmayacağını hatta Türkiye'nin bir şekilde cezalandırılacağını yazanlar çıktı. O dönemin en meşhur benzetmesi 'kırmızı telefon' üzerinden yapılıyordu. Söylenen şuydu: 'Bundan sonra Washington'daki kırmızı telefona kimse çıkmayacak.' Bu keskin benzetmeyle şöyle denmek isteniyordu: 'Türkiye ile diplomatik kanallar tıkanmıştır ve bir daha bu kanalların açılması mümkün değildir.'
Karamsar düşünceler elbette boşuna ifade edilmiyordu. Gerçekten de depremin şiddeti büyüktü ve artçı sarsıntıların yaşanmaması imkânsızdı. Nitekim iki ülke arasındaki sıkıntılar belli hadiselerde su yüzüne çıktı.
Ancak bugün Türkiye ile Amerika arasında bambaşka bir dönem yaşanıyor. Demek ki diplomaside inişler ve çıkışlar böyle yaşanıyor. Kimi zaman dibe vuran ilişkiler, başka bir zaman diliminde ve başka bir olay vesilesiyle zirveleri zorluyor. Türkiye'deki kamuoyunu etkileyen faktörler, pek çok konuya sağduyu ve soğukkanlılıkla yaklaşamadığı gibi uluslararası ilişkilere de günlük telaşlardan uzaklaşarak yaklaşamıyor. Oysa inişli çıkışlı bir yolda yürür devletler; çıkarlar kimi zaman çatışır kimi zaman da çakışır. Ne diplomatik görüş ayrılıkları yüzünden çıkan çatışmalar dünyanın sonudur ne de belli maksatlara matuf işbirliğine dayanan çakışma ebedî bir birlikteliğin topyekûn garantisidir. Diplomasinin ruhunda vardır gelgitler. Önemli olan, herhangi bir ihtilaf sonunda ya da ittifak neticesinde bir ülkenin kendi geleceğini doğru hesaplaması, tarihî bir hatadan olabildiğince kaçınmasıdır.
1 Mart tezkeresi sonrasında yaşanan kriz sonrası girilen psikolojik suçluluk, iki ülkeye de zaman kaybettirdi. Türkiye'de bazı aydınlar, iki ülkenin bütün ilişkilerini bu tezkerenin üzerine bina etti. Oysa şartlar değiştikçe stratejiler değişecek, yeni durumlar yeni davranış biçimlerini ortaya çıkaracaktı. Nitekim öyle oldu. Bugün Türkiye ile Amerika, PKK terör örgütüne karşı ortak tutum sergiliyor; hatta bu tutumu basit bir söylem olmaktan çıkarıp ortak adımlar atıyor.
İki ülkenin arası düzeldikçe sevinmesi gerekenler, nedense bu iyileşme sürecinden pek de mutlu görünmüyor. Hâlbuki en çok onların sevinmesi gerekiyor. Öyle ya; madem tezkere sonrası ah u vah içinde 'yazık oldu, bir daha hiçbir şey eskisi gibi olmayacak' diye üzülüyorsun; ilişkiler düzeldikçe 'oh, iyi oldu, işler yoluna giriyor' diye sevinmelisin. Abdullah Gül'ün başarılı geçen Washington ziyaretinden sonra bazı çevrelerin kuşkucu yaklaşımında büyük bir özgüven yoksunluğu gözleniyor. Mesela şöyle ucuz bir sevdanın peşine düşüyor birileri: 'Amerika ile bu kadar yakınlaşma bir kısım tavizler olmadan gerçekleşmez. Ne verdik ki, bu kadar yakınlaştık?' Meseleye böyle yaklaşmak, Türkiye gerçeğini inkâr etmektir...
Türkiye'nin uluslararası platformda bir yere gelebilmesi özgüven problemini aşmasında gizli. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün ve Başbakan Tayyip Erdoğan'ın hemen her toplantıda dediği gibi 'Türkiye, yaşadığı bölgeyi en iyi bilen ülkedir'. Böyle bir ülkenin kendi gölgesi altında kalarak iç meselelerde boğulması ya da dış ilişkilerde muhatap ülkelerin cesameti karşısında ezilmesi, son birkaç asırdır yaşadığı travmaların sonucudur. Bunu zamanla aşmak mümkün; ancak anlamsız kıskançlığın üstesinden nasıl gelinir; onu kestirmek çok zor. Çünkü kıskançlık, akıl ve mantıktan uzaklaşmakla başlıyor...
10.Ocak.2008 07:14:27 |
|
|
