Kullanılabilirlik

Usability, Türkçesiyle ‘kullanılabilirlik’ internetin olmazsa olmazları arasında. Bir önceki yazımızda da e-Devlet sitelerinin eksikleri olarak dile getirdiğimiz mevzunun temelinde kullanılabilir olmama yatıyor. Bir hizmet vermeyi tasarlıyoruz. Bunu web üzerinden vermeyi planlıyor ve bir site yapıp yayına çıkıyoruz. Ve iyi bir iş yaptığımızı zannediyoruz. Hâlbuki planlamadan tasarıma, işin her anında özellikle de yayına çıkış öncesinde sitenin ne kadar kullanılabilir olduğunun test edilmesi gerekiyor. Bu test konusu o kadar önemli ki, profesyonel düşünenler, test ettirmeden ortaya çıkmıyor, çünkü işin ucunda kaş yaparken göz çıkarmak var. Test işini şirketler, kurumlar kendi içerisinde yaparken artık yaygınlaşmaya başlayan, işi sadece test olan şirketlere de yaptırabiliyorlar. Bu şirketler, eğer sizin test ürününüz bir web sitesiyse, o siteyi kullanacak potansiyel kişilerden bir ekip oluşturup onlara kullandırıyor ve eksiklerini bulduruyorlar. Eksikler tamamlandıktan sonra da bir süre sitede test döneminde olduğu belirtiliyor ve tüm kullanıcılardan eleştiriler bekleniyor. Yapılan eleştiriler ışığında olgunlaştırılan site yayına çıkıyor. Bizde öyle mi? ‘Ben yaptım, oldu’ mantığı ile iş yapılıyor. Eleştirilerinize kulak tıkanıyor, sonuçta vatandaş hizmet almakta zorlanıyor. Aslında, bürokrasinin sanal âleme taşınmasından başka bir iş yapılmamış oluyor. Kullanılabilirlik, yalnızca internet için değil, tüm ürünler, hatta ulaşım, yol hizmetinde bile kullanılıyor. Bir arkadaşım, Boğaziçi Üniversitesi’nin kampüsü içerisinde bir yaya yolu açılacaksa, planlayıcıların cetvelle çizip ‘buradan yürüyün’ demek yerine, yayaların yürümek için tercih ettiği güzergâhı değerlendirdiklerini söylemişti. Suyun akıp yolunu bulması gibi… Bu arada, eleştirdiğimiz kamu kurumlarından İBB, ‘bir tık’la paso’ için birkaç adımın kaldığını iletti. İBB yöneticileri, kendilerinin de kâğıt evrak toplama, taşıma ve arşivleme işi yapmak istemediğini belirterek, yıl sonuna kadar paso ile ilgili tüm işlemleri dijital ortama taşıyacaklarını söylüyor. twitter.com/mehmetsakin