Yol hazırlığı

Niyazi  Sanlı,  Osta  Asya hatıralarında Üstad’a sahip çıkan Tatarlardan  şöyle bahsediyor:

 

Kostroma’ya gidecektim ama nasıl?.. Ne tanıdığınız biri ne de bildiğimiz bir isim vardı. Bana verilen bilgiler arasında sadece Tatarların yaşadığı Saboda bölgesinin adresi vardı. Olsun,  karar vermiştim bir kere, içimdeki aşk ateşi bir türlü dinmiyordu. Bir yolunu bulup gidecektim...

Rus kütüphanelerini araştırmaya başladım. Bulduklarım arasında; Kostroma’yla ilgili birkaç bilgi kırıntısı, çekilmiş fotoğraflar, hatta bu fotoğraflar içerisinde Bediüzzaman’ın 2 yıl 8 ay 14 gün esir kaldığı Tatar Camii’nin resmi de vardı. O caminin mollasının ismi ise Molla Takuyiddin idi.

2 yıl 8 ay 14 günlük esaret! Dile kolay, uzak Kuzey Sibirya’da  eksi 60’lara varan soğukta, yazda beyaz gecelerin, kışta siyah gündüzlerin yaşandığı Volga kıyısında geçen 2 yıl 8 ay 14 günlük esaret!

Üstadın dilinden Kostroma’yı öğrenmek lazımdı. Eserlerinde kısa da olsa bahsetmişti çünkü Üstadımız.

DOKUZUNCU RİCA

Harb-i Umumîde, esaretle, Rusya’nın şark-ı şimalîsinde, çok uzak olan Kosturma vilâyetinde bulunuyordum. Orada Tatarların küçük bir camii, meşhur Volga Nehrinin kenarında bulunuyordu. Oradaki arkadaşlarım olan esir zabitler içinde sıkılıyordum. Yalnızlık istedim. Dışarıda izinsiz gezemiyordum. Tatar mahallesi, kefaletle beni o Volga Nehrinin kenarındaki küçük camie aldılar.

Ben yalnız olarak camide yatıyordum. Bahar da yakın. O şimal kıt’asının pek çok uzun gecelerinde çok uyanık kalıyordum. O karanlık gecelerde ve karanlıklı gurbette, Volga Nehrinin hazîn şırıltıları ve yağmurun rikkatli şıpıltıları ve rüzgârın firkatli esmesi, beni derin gaflet uykusundan muvakkaten uyandırdı. Gerçi daha kendimi ihtiyar bilmiyordum; fakat Harb-i Umumîyi gören ihtiyardır. Güya