Ahlak bekçiliği

Müsaadenizle en son söyleyeceğimi baştan söyleyeyim: Ahlak ve adalet anlayışının dine ihtiyacından ziyade dinin ahlak ve adalet anlayışına ihtiyacı vardır. Çünkü, dine dayanmayan sağlam bir ahlak ve adalet anlayışı olabilir. Din olmadan da insan ahlaklı ve adil yaşayabilir. Ancak, ahlaki ilkelere ve adalete dayanmayan, ahlaklı ve adil olmayı şartlarına dahil etmeyen ilahi bir din asla düşünülemez. Bir nazariyeden ibaret olmayan bu durumun tarih boyunca pek çok örneklerine rastladığımız gibi günümüzde de geçerliliğini büyük ölçüde sürdürdüğünü görmekteyiz. 

 

Dinler belki de en başat unsurlarını teşkil ettikleri kültürel havzalarda iyilik ve güzellikler vaaz ederken, benzeri birçok değer gibi ahlak ve adalet ilkeleri evrensel niteliktedir. Bunlar ne bir dine ne bir ülkeye ne de ırka ya da millete özgü değerlerdir. Bununla birlikte din ve kültürleri her ne olursa olsun ahlakı ve adaleti merkez alan milletler bu değerleri hayatlarına tatbik ettikleri nispette kendileri de büyük değer ve kıymet kazanırlar. 

 Öte yandan, ahlak ve adalete dayalı olduğu müddetçe bir sistemin şu ya da bu isimle anılıyor olmasının herhangi bir önemi yoktur. Çünkü, önemli olan söz konusu ilkeleri fert ve toplum hayatına uygulayarak yaşatmaktır. Ahlaka ve adalete dair değerler sözde kalmayıp özde ve fiiliyatta karşılık bulurlarsa ancak anlamlıdır. Bu bakımdan her ikisi de muamelata dair değerler arasındadır. Nasıl ki nazarî olarak “Müslüman” denildiğinde akla sadece soyut bir isim değil, o isimle birlikte uygulamada karşılığını bulan ahlak, hak, hukuk, adalet ve güvenin gelmesi gerekiyorsa, ahlak ve adalet de varlığını ancak uygulamalarla ortaya koyabilir. Yoksa, farz-ı mahal, bir insanın isminin Zeki olması onu akıllı yapmaz. 

 Hak, hukuk, ahlak ve adalet ilkelerine riayet etmeyen bir Müslümanın başkalarını