Büyüme rakamları Türkiye'nin ekonomik durgunluğa girdiğini gösteriyor

Dr. Mahfi Eğilmez - BBC Türkçe 

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 3. çeyrek büyüme verisini yüzde 1,6 olarak açıkladı. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış olarak bakıldığında 3. çeyrekte ekonomi yüzde 1,1 küçülmüş görünüyor.

3. çeyrek büyümesine üretim kesimlerinin katkıları açısından bakarsak bütün kesimlerde geçen yılın 3. çeyreğine göre gerileme olduğunu görüyoruz. Tarım, ormancılık ve balıkçılık kesiminin katkısı yüzde 1 (geçen yıl yüzde 3,6 idi), sanayi kesiminin katkısı yüzde 0,3 (geçen yıl yüzde 15,4 idi), inşaat kesiminin katkısı - %5,3 (geçen yıl yüzde 18,8 idi), hizmetler kesiminin katkısı yüzde 4,5 olarak gerçekleşmiş (geçen yıl yüzde 21,8 idi.)

Üretimde böyle bir gerileme olduğunun sinyallerini son dönemlerde sanayi üretiminde hızlı düşüş ve imalat sanayii kapasite kullanım oranında görülen düşüşten alıyorduk.

Geçen yılın 3. çeyreğinde yüzde 78,8 olan kapasite kullanım oranı bu yılın 3. çeyreğinde yüzde 77'ye gerilemiş durumdaydı.

Bu gerileme bize üretimde ciddi düşüş olduğunu gösteriyordu.

Hanehalkı ve yatırım harcamalarında daralma

3. çeyrek büyümesine harcamalar yönünden baktığımızda benzer bir görünümle karşılaşıyoruz. Bu açıdan GSYH'nin en büyük bileşeni olan hanehalkı tüketim harcamaları kaleminin büyüme oranı yüzde 1,1 görünüyor. Geçen yıl aynı dönemde bu kalemdeki büyüme oranı yüzde 10,3 idi.

Öte yandan büyümeye önemli katkı yapan yatırım harcamalarının bu çeyrekte yüzde 3,8 eksi çıktığına da dikkat etmek gerekiyor. Bu oran geçen yıl yüzde 12,8 artı idi.

Tüketim ve yatırım harcamalarında ya da kısaca talepte böyle bir düşüş olduğunu da dolaylı vergilerin gidişinden görüyorduk. İlk 10 ayda dahilde alınan KDV artışı