Denizler ve dipten gelen dalgalar

Âyetü’l-Kübra Risalesinde Üstad Hazretleri diyor ki: “Hayattarane mütemadiyen çalkalanan, dağılmak, dökülmek ve istila etmek fıtratında olan denizler, arzı kuşatıp, arz ile beraber gayet süratli bir surette bir senede yirmi beş bin senelik bir dairede koşturulduğu halde; ne dağılırlar, ne dökülürler ve ne de komşularındaki toprağa tecavüz ederler. Demek gayet kudretli ve azametli bir Zâtın emriyle ve kuvvetiyle dururlar, gezerler, muhafaza olurlar.

“Sonra denizlerin içlerine bakar, görür ki; gayet güzel, ziynetli ve muntazam cevherlerinden başka, binlerce çeşit hayvanatın bakım-görümleri ve idareleri, doğumları ve ölümleri o kadar muntazamdır, basit bir kum ve acı bir sudan verilen erzakları ve tayinatları o kadar mükemmeldir ki, apaçık şekilde, Kudreti her şeye yeten ve Rahmeti herşeyi kapsayan  Cenab-ı Hakkın idare ve bakım-görümüyle olduğunu isbat eder.

“Sonra o misafir nehirlere bakar görür ki, menfaatleri, vazifeleri, gelir ve giderler o kadar hikmetlice ve merhametlicedir ki, apaçık biçimde isbat eder ki, bütün ırmaklar, pınarlar, çaylar, büyük nehirler celâl ve ikram Sahibi bir Rahman’ın rahmet hazinesinden çıkıyorlar ve akıyorlar. Hatta o kadar fevkalâde depolanıp sarf ediliyorlar ki, ‘Dört nehir Cennet’ten geliyor’ diye Buhari hadisinde rivayet edilmiş. Yani zâhirî sebeplerin pek üstünde olduklarından, manevî bir Cennetin hazinesinden ve yalnız gaybî ve tükenmez bir kaynağın feyzinden akıyorlar demektir. Meselâ Mısır’ın kumistanını bir Cennet’e çeviren Mübarek Nil nehri, Güney tarafından, Cebel-i Kamer (Ay Dağı)  denilen bir dağdan mütemadiyen küçük bir deniz gibi tükenmeden akıyor. Altı aydaki sarfiyatı dağ şeklinde toplansa o buzlansa, o dağdan daha büyük olur. Halbuki o dağdan ona ayrılan yer ve mahzen, altı kısmından bir kısım olmaz. Gelirleri ise, o sıcak bölgede pek az gelen ve susamış toprak çabuk yuttuğu için mahzene az giden yağmur, elbette o geniş dengeyi muhafa