Ekonomide başka tehlikeler kapıda

Geçen yılın son çeyreğinde, gelişen ülkelere girmekte olan doğrudan yabancı sermaye 1990'lardan beri ilk defa en düşük seviyeye gerilemiş. Eğer hatırlarsak, 2007 yılı Türkiye dahil birçok gelişen ülke için "Altın Yıl" olmuş, ortalamada Milli Gelirlerin yüzde 4.4'ü kadar doğrudan yabancı sermaye girişi gerçekleşmişti. Ticaret Savaşları'ndan giderek yükselen tansiyona kadar sayabileceğimiz birçok sebepten dolayı, bu oran yüzde 2'ye düşmüş durumda. Bu yıl yüzde 1.5'a kadar düşeceğini söyleyen uzmanlar var. 

 

Aslında bu durum her ne kadar gelişen ülkelerden birinde çıkması beklenen bir kriz sebebiyle yaşansa da, başlı başına krize davetiye çıkarıyor diyebilirim. Merkez bankaları bilanço daraltmaya giderken de, bu gelişmeye tuz biber ekiyor desek yanlış olmaz. 

Bazı uzmanlar,  yapılan tüm pozitif yorumlara rağmen, gelişen ülkelerin büyüme potansiyellerini tam olarak yansıtamadıklarını söylüyorlar. Dolayısıyla doğrudan yatırım yapanların bu ülkeleri tercih etmediklerinin altını çiziyorlar. Tasarruf açığı yaşanan bu ülkelerin yabancı sermayeye ihtiyaçları olduğu çok açık. Ancak yatırımların en doğru kaynağı da özel tasarruflar olduğuna göre, gelişen ülkeler bir tercih yapmak zorunda kalacaklar. "Büyüme mi yoksa kalkınma mı ?"

Bu iki güzelliği aynı anda başarmak kolay değil. Eğer yabancı sermaye sadece büyüme oranlarına ve maliyete dikkat ediyorsa, ki öyle, o zaman "daha fazla üretmek" üzerine yatırılan modelden vazgeçmek mümkün olmayacak. Batı'nın üretmekten vazgeçtikleri için kapılarını sonuna kadar açacaklar. 

Diğer yol ise oldukça zahmetli ama kalıcı olacak. Özel tasarrufları artırmak için önce kamu harcamaları azaltılacak, sonra da yüksek katma değerli üretime teşvik veren bir model üzerinde yo