Irak savaşının 20. yılı: Bir yalanla başlayan uluslararası hukuk ihlâli

Aradan 20 yıl geçmesine rağmen ölümcül şiddet sarmalı sona ermedi: Sadece geçtiğimiz Şubat ayında Irak'taki saldırılarda en az 52 sivil hayatını kaybetti. Bugünkü yaşanan şiddet, 19-20 Mart 2003 gecesi ABD birliklerinin Bağdat'ta hükümet binalarının bulunduğu bölgeye 40 füze atmasıyla başlayan saldırının devamı niteliğinde.

Askerî açıdan bakıldığında Irak'ın ABD, İngiltere, Avustralya ve Polonya'dan oluşan "gönüllüler koalisyonunun" geniş çaplı işgaline karşı koyacak gücü de yoktu, imkânı da. Üç hafta sonra "zalim diktatör" Saddam Hüseyin devrildi. Savaşın başlamasından altı hafta sonra da "zafer kazanmış bir Başkan" edasıyla George W. Bush, 1 Mayıs 2003'te görkemli uçak gemisi Abraham Lincoln'de tarihi "Görev tamamlandı" açıklamasını yaptı.

Amerikan ordusu tarafından yapılan bir araştırmaya göre, o zamana kadar ABD liderliğindeki koalisyon Irak'ta tam 29 bin 166 bomba ve füze ateşledi. Ülkenin altyapısının büyük bir kısmı harabeye döndü. İngiliz sivil toplum kuruluşu Iraq Body Count'a göre, ilk etapta 7 binden fazla sivil hayatını kaybetti.

Bu sayı ilerleyen yıllarda daha da arttı. Kesin bir veriye asla ulaşılamayacak olsak da Irak savaşı ve müteakip süreçte en az 200 bin kişinin hayatını kaybettiği tahmin ediliyor. Hatta kimi kaynaklar, ölü sayısının bir milyonu bulduğunu iddia ediyor. Örneğin saygın tıp dergisi "Lancet" 2006 yılında 650 bin can kaybından söz etmişti.

Batı standartlarına göre yeni ve demokratik bir Irak inşa etmenin, ABD'deki siyasi sınıfın parlak strateji belgelerinde hayal ettiğinden çok daha zor olduğu ortaya çıktı. Ülkenin koşullarına uygun bir planlama yapılmadığı için Washington liderliğindeki işgal kuvvetleri, ülkedeki karmaşık etnik ve dinî fay hatları karşısında ezildi.

19 Ağustos 2003'te Bağdat'taki BM merkezinin hemen önünde bomba yüklü bir araçla düzenlenen saldırıda 22 kişi hayatını kaybetti. Bu ola