Avrupa'nın çöpüne resmi raporlar da tanık: İletişim Başkanlığı “manipülasyon” dedi

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, Avrupa ülkelerinin plastik atıklarını Türkiye'ye gönderdiğine ilişkin haberleri hedef aldı. Başkanlığa bağlı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM), “Avrupa çöpünü Türkiye'ye döküyor” yönündeki paylaşımların gerçekleri çarpıttığını savunarak Türkiye'ye yalnızca geri dönüşüm amacıyla temiz ve ayrıştırılmış atıkların girişine izin verildiğini açıkladı.

Ancak Avrupa Birliği'nin resmi verileri, Türkiye'nin Avrupa'dan plastik atık ithalatında ilk sırada bulunduğunu ortaya koyuyor. Avrupa Komisyonu'nun 18 Eylül 2026 tarihli değerlendirmesine göre, AB ülkeleri 2025 yılında Türkiye'ye 510 bin ton plastik atık gönderdi. Bu miktar, Birliğin aynı yıl gerçekleştirdiği 1,4 milyon tonluk toplam plastik atık ihracatının yaklaşık yüzde 36'sına karşılık geliyor. 

İngiliz The Guardian gazetesinin ağustos ayında yayımladığı araştırmaya göre ise Britanya'dan Türkiye'ye aynı dönemde 139 bin ton plastik atık gönderildi. Böylece AB ve Britanya'dan Türkiye'ye sevk edilen plastik atık miktarı yaklaşık 650 bin tona ulaştı.

Avrupa Komisyonu da Türkiye'yi uyardı

İletişim Başkanlığı'nın açıklamasına karşılık, Avrupa Komisyonu'nun Türkiye'deki plastik atık yönetimine ilişkin raporu önemli eksikliklere işaret ediyor.

Komisyon, Türkiye'nin atık ithalatına yönelik mevzuatını güçlendirdiğini, denetimleri artırdığını ve cezaları ağırlaştırdığını kabul etmekle birlikte, plastik atıkların işlenmesine ilişkin verilerde şeffaflık eksikliği bulunduğunu bildirdi.

Raporda ayrıca ithal edilen plastiklerin çevreye zarar vermesini önleyen düzenlemelerin nasıl uygulandığına ilişkin bilgilerin yetersiz olduğu ve atık yönetimindeki kurumsal sorumlulukların yeterince açık olmadığı vurgulandı. 

Guardian: İngiliz plastikleri Adana'nın tarım alanlarını kirletiyor

The Guardian'ın Ağustos 2026'da yayımladığı araştırma, plastik atık ithalatının çevresel sonuçlarını Adana'daki tarım alanları üzerinden gündeme taşıdı.

Araştırmaya göre 2021-2024 yılları arasında 13 İngiliz şirketi, Adana'daki Kemal Deniz geri dönüşüm bölgesine 52 bin tondan fazla plastik atık gönderdi. Bölgede yapılan incelemelerde, geri dönüşüm tesislerinin aşağısındaki sularda mikroplastik kirliliğinin yukarı kesimlere göre yaklaşık 10 kat fazla olduğu tespit edildi.

Haberde, çiftçilerin kirlenen sulama kanallarından, seralara ulaşan duman ve plastik kalıntılarından şikâyet ettiği aktarıldı. Gazete, zengin ülkelerin plastik atıklarını çevre denetimlerinin daha zayıf olduğu ülkelere göndermesini ifade eden “atık sömürgeciliği” tartışmasına da dikkat çekti. 

Greenpeace plastiklerin yakıldığını belgelemişti

Türkiye'ye ithal edilen atıkların çevreye verdiği zarar daha önce Greenpeace'in araştırmalarına da yansımıştı.

Örgüt, 2021 yılında Adana'da gerçekleştirdiği saha incelemelerinde İngiltere ve Almanya'dan gelen plastik ambalajların yol kenarlarına, tarlalara ve su kanallarının çevresine bırakıldığını, bazı alanlarda ise açıkta yakıldığını belgeledi.

2022'de yayımlanan laboratuvar sonuçlarında, incelenen alanlardan birindeki dioksin ve furan miktarının kirletilmemiş toprak örneğinin 400 bin katına ulaştığı bildirildi. Greenpeace, bu kirliliğin insan sağlığı ve tarım alanları açısından ciddi risk oluşturduğunu vurguladı. 

İletişim Başkanlığı: Türkiye'ye çöp girmesi yasak

Uluslararası araştırmalara karşılık DMM, Türkiye'ye bertaraf amacıyla atık, tehlikeli madde veya geri dönüştürülemeyen çöp girişinin kesinlikle yasak olduğunu savundu.

Başkanlık, ithalatına izin verilen atıkların yalnızca sanayide hammadde olarak kullanılabilecek temiz ve kaynağında ayrıştırılmış malzemelerden oluştuğunu, standartlara uymayan sevkiyatların geri gönderildiğini ve kabul edilen yüklerin takip sistemleriyle izlendiğini belirtti.

Açıklamada, konunun Türkiye'nin ev sahipliği yapacağı COP31 İklim Zirvesi öncesinde gündeme getirilmesi de “kötü niyetli bir algı çalışması” olarak nitelendirildi.

Tartışmanın merkezinde ithal edilen atıkların akıbeti var

İletişim Başkanlığı'nın açıklaması, atık ithalatının yasal koşullarına odaklanırken uluslararası araştırmalarda belgelenen yasa dışı döküm, yakma ve çevre kirliliği vakalarına yönelik somut bir değerlendirme içermedi.

Oysa AB verileri Türkiye'ye büyük miktarda plastik atık gönderildiğini doğruluyor; Greenpeace'in saha çalışmaları ve The Guardian'ın araştırmaları da ithal edilen plastiklerin bir bölümünün çevre kirliliğine yol açtığını gösteriyor.

Avrupa Komisyonu'nun kendi raporunda da ithal atıkların nasıl işlendiği, denetimlerin uygulanması ve çevresel zararların önlenmesi konusunda Türkiye'den daha fazla bilgi ve ilerleme beklendiği belirtiliyor.