Köyümüz bulunduğu yer bir ovaydı. Yaz aylarında koyunları olanlar, merkeple iki saat uzaklıktaki köye ait yaylaya göçerlerdi. Bizim koyunların çobanı rahmetli amcamdı ve her yaz yaylaya çıkardık. Rahmetli babaannem, 5-6 yaşlarında ben ve çoban amcam. Çadırlar kurulur, yayla hayatı başlardı. Akşam olunca bütün gece boyunca koyunlar, ormanın içinde çobanların bildiği otlaklara götürülürdü.

Sabah güneş doğarken koyunlar tekrar çadırların olduğu yere getirilirler ve kendilerine ait ağıl tabir edilen, etrafı taşlarla çevrili bir alanda dinlenmeye bırakılırdı.

Sabahın bu erken saatinde çobanları ve koyunları karşılama bizler için adeta önemli bir tören havasında olurdu. Babaannem ve ben ümitle, heyecanla bu gelişi beklerdik. Çoban amcam ve koyunların eksiksiz gelmesi bizleri ne kadar sevindirirdi. Bu merasim bizler için yıllarca sürdü. Bazen koyunlardan bir veya birkaçı eksik olabilirdi. Çoban, tekrar geldiği yerlere gidip onları arardı. Çoğunlukla onları da bulur getirirlerdi. Bu ümitle bekleyiş de koyunların eksiksiz gelmeleri içindi.

Bu ümidin benzerlerini daha sonra da hayatımın değişik dönemlerinde yaşadım. Okulda yazılıların okunması, değişik imtihanların neticelerinin açıklanması hep bu ümit içinde beklenirdi. Bu ümit, insanın dünyaya gözlerini tamamen kapayıncaya kadar devam eden bir durumdu. Bir bakıma hayat ümitle yoğrulur. Çok ağır hastalar için “çok az ümit var “, “pek ümit yok” gibi cümleler kullanılır. Hayatın her safhası, imtihan dünyası olan bu sürecin kendine has farklı ümit şekilleri vardır. Her zaman, her şartta ümitli olabilmek ve ümitli kalabilmek, insanı huzurlu ve mutlu kılar. Ümidin tersi olan karamsarlık, ve yeis ise insanı adeta kemirgen gibi yer, bitirir. Çünkü ümit modunda salgılanan hormonlar, insana neşe verir, mutluluk katar. Karamsarlık ve yeiste ise bu hormonlar salgılanmadığından, yoklukları insanda ruhi çöküntü ve bedeni hastalıklara sebep olur.

Bu durumların birçok hastalığa sebep olma yanında, herkesin en çok bildiği mide ülseri, özellikle ümitsizlik, karamsarlık ve yeis durumlarında görülür. Tabii insan, yaradılışı gereği sevince de üzülmeye de açık bir varlıktır. Hiç üzülmeme diye bir şey olmadığı gibi, hep sevinçli ve mutlu kalma diye de bir durum da söz konusu değildir.

Burada esas olan, sebepleri her yönüyle yerine getirdikten sonra, başa gelen her hadiseyi, Allah’a inancın bir gereği olan kadere inanma açısından ele almak gerekir.

Hayat, her türlü sürprizlerle doludur ve hadiseler, her insanın, arzuladığı şekilde cereyan etmeyebilir. Bu durumun bilinci içinde olarak, ümidi elden bırakmadan, gerçeklerle yüzleşmeye de her zaman hazır olmak çok önemlidir. Koyunları sayarken, bir-iki tane eksik de olabileceği baştan bilinirse, moral bozukluğuna düşmeden gidip onları ümitle arama yaklaşımı, insan olabilmenin ve insan kalabilmenin özelliklerindendir.

Hitler’in Yahudileri gaz odalarına attığı dönemde, bekleyenler arasında psikiyatrist olan Dr. Victor Frankl da vardır. Victor Frankl, bekleme esnasında, bir psikiyatrist olarak insanları gözlemler. Bunlar arasında gençler de vardır, ileri derecede yaşlılar da. Gençlerden, daha önce hiç hastalığı olmayan bazılarının moralleri çok bozuktur, kurtuluşla ilgili hiçbir ümitleri yoktur, adeta dışarıya kapalıdırlar. Dr. Frankl, sabah uyandığında, bunların çoğunun bekleme esnasında yataklarında ölmüş olduklarını görür. Bunun tersine, ileri yaşlarda ve bir çok hastalıkları olan insanlar da vardır. Bunlar tekrar kurtulmak için ümit içindedirler, yaşama sevinçleri vardır, hep kurtulacaklarını düşünürler. Bu yaşlı insanların da hakikaten daha sonra kurtulduklarını görür.

Kamp esnasında, gözlemlerini, aklına gelenleri bir yerlere kaydeder. Daha sonra o da bu kamplardan kurtulduktan sonra “İnsanın Anlam Arayışı’’ adında bir kitap yayınlar. Zamanla bu yaklaşımı, kongrelerde sunar ve dünyaca tanınmış bir psikiyatrist olur. Şimdi de halen onun bu konularla ilgili bir çok görüşü halen geçerlidir ve psikiyatride kullanılmaktadır.

Aynen burada olduğu gibi, aslında hayatta her insanın başına değişik sıkıntılar gelebilir. Bunların kimisi çok zor, kimisi de daha kolay tolere edilebilir. Hayatın anlamını her yönüyle anlayabilmiş insanlar, kendileri bu durumlardan moral ve motivasyonlarıyla kurtulabilirler. Benzer durumlar halen de olmaktadır, insanlar da bu iki durum arasında bu hadiseleri yaşamaktadırlar.

Fethullah Gülen Hocaefendi’nin ümit (recâ) anlayışı, sabır ve aksiyon dengesi içinde ele alınır. Ona göre ümit, pasif bir iyimserlik değil; Allah’a güvenerek sorumluluk alma ahlâkıdır. Ümitsizlik ise hem ferdî enerjiyi, hem de toplumsal direnci kıran bir “iç çöküş”tür. İnsan, iki uç arasında yürür; ümit ve yeis. Biri kalbi diri tutar, diğeri içten içe çürütür. Ümit ayağa kaldırır, yeis ise diz çöktürür.

Fethullah Gülen Hocaefendi, ümitsizliği sadece psikolojik bir zayıflık olarak görmez, onu manevî bir çözülme olarak değerlendirir. Ona göre yeis, felâketlerin anasıdır. Çünkü insan önce içinde yenilir, sonra hayatta. Kalpte sönen ışık, davranışlara da karanlık düşürür. Oysa mü’min için ümit bir lüks değil, bir sorumluluktur. Kur’ân-ı Kerîm’de şöyle buyrulur:

“Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin.” (Zümer, 39/53)

Bu ifade, bir teselli cümlesi değil, adeta bir ilke beyanıdır. Ümit kesmek, rahmet ihtimalini inkâr etmektir. Oysa rahmet, insanın hesap edemediği yerlerden gelir.

Ümit, her şeyin iyi gideceğine dair saf bir iyimserlik değildir. Bazen şartlar ağırlaşır, kapılar kapanır, yollar daralır. Fakat ümit, kapı kapalıyken eşiği terk etmemektir. Yolu göremesen de yürümeye devam etmektir. Fethullah Gülen Hocaefendi’nin sıkça vurguladığı gibi,“En koyu gece, fecirden hemen öncedir.”

Belki de hayatın en kritik anı budur; karanlığın en yoğun olduğu yerde kalbin ışığını koruyabilmek. İnsan düşebilir. Bu, kaderin cilvesidir. Fakat yerde kalmak, çoğu zaman ye’sin tercihidir. Ümit ise yeniden ayağa kalkma cesaretidir.

Sonunda şunu anlarız; ümit, sonucu garanti etmez, ama insanı ayakta tutar. Ve ayakta kalan, bir gün mutlaka yol alır.

Ümit, mü’minin kanatlarından biridir. Diğer kanadı, havf/sorumluluk bilincidir. Ye’s (ümitsizlik), şeytanın en sinsi tuzaklarından biridir. Ümit, şartlara değil, Rahmet’e bağlanmaktır. Zor zamanlar, ümidin imtihanıdır, fakat imtihan, aynı zamanda inşadır. Ümit, tembelliğe mazeret değil, gayrete davettir.

“Ye’s, felâketlerin anasıdır. “Ümit, karanlık gecede yol gösteren kandildir.” “Rahmet kapısı kapanmaz; kapanan, çoğu zaman insanın gönlüdür. “Bir insanın kalbinde ümit sönmüşse, dünyası da sönmüştür. ”Ümit, mü‘minin tükenmeyen sermayesidir.”

“Düşmek kader olabilir; yerde kalmak yeistir.”

Fransız mütefekkir Victor Hugo şöyle der; “En karanlık gece bile sona erer ve güneş doğar.” Güneş doğmadan önce de insan yürümeye devam edebilmelidir. Ümit büyük kapılar açmak değildir. Ümit, kapı kapalıyken eşiğinde oturup bekleyebilme ahlâkıdır. Ve insan bazen hayatını, işte o eşiği terk etmediği için kurtarır.

Fethullah Gülen Hocaefendi’nin prensipler manzumesi içindeki “iman, ümit, azim, kararlılık ve aktif sabır’’ dinamikleri, her yönüyle anlaşılmalı, içselleştirilmeli, pratiğe dökülmeli ve insanlarla paylaşılmalıdır.

Öyle değil mi?

News Not Found

HARUN TOKAK

ESRA BÜYÜKCOMBAK

ŞERİF ALİ TEKALAN

PROF. DR. OSMAN ŞAHİN

SAFVET SENİH