İçimizdeki Ayana

Çağlayan yazarlarından Emin Osman Uygur’un kaleme aldığı ve edebiyat dünyasına yeni çıkan bu roman; renklerin, yolculuğun ve inancın farklı bir hikayesidir. Eserde genç bir kızın yıllara yayılan yolculuğu söz konusudur. Kurguda zaman geçişleri başarılı bir şekilde işlenmiş; eski dönem Avrupa topraklarından Orta Asya bozkırlarına, oradan bugünün dünyasına kadar süren bir bilinç ve anlam arayışı güzel bir dille yansıtılmıştır. Geçmiş ile gelecek arasında kurulan görünmez köprüde yürüyen Ayana, bir isimden çok daha fazlasıdır: Hafızadır, umuttur ve seçilmiş renktir.

Romanın merkezinde yer alan Ayana, tarihsel bir mirasın ve manevi bir çağrının taşıyıcısıdır. Hun prensesi Konçuy’un himayesinde büyüyen küçük bir kızdan; barışı, eğitimi ve bilinci savunan bir kadına dönüşür. Yüzyıllar sonra ise başka bir Ayana, köy hayatı ile modern dünyanın eşiğinde aynı sorularla büyür:

İnsan neden dünyadadır?

Kökler kader midir?

Batı’ya yürümek bir yön mü, yoksa bir bilinç midir?

İnsan zihni nasıl şekillenir, rüyalar dili nasıldır?

Ayana karakteri iki düzlemde ilerler: Birincisi tarihsel Ayana; kraliçe, lider, yol gösterici. İkincisi modern Ayana; merak eden, rüya gören, sorgulayan genç kız. Bu çift katmanlı yapı, romanın en güçlü sembolik omurgasını oluşturur.

Roman boyunca tekrar eden “renk” metaforu, karakterin ahlaki ve manevi seçimlerini temsil eder. Ayana’ya annesi tarafından öğretilen şu fikir romanın temelidir: “Hayat doğru renk seçimleriyle güzelleşir.” Renk karakterdir, inançtır, duruştur. Başkasının rengine kapılmamak, kendi rengini bilinçle seçmek demektir. Bu anlatıda aile bağlarının ne kadar önemli olduğu da görülür.

Tarihsel anlatıda Gök Tanrı (Allah) vurgusu, insanın üstünde bir düzen ve bilinç olduğunu hatırlatır. Modern kısımda bu, varlık felsefesi ve kader tartışmalarıyla devam eder. Roman, inancı dogmatik değil; sorgulayıcı bir bilinç olarak ele alır.

Batı vurgusu romanda coğrafi bir yönün ötesinde bir görüşü barındırır. Onda gelişim, ilerleme, açık arayış söz konusudur. Ayana’nın rüyalarında ve yazıtlarda tekrar eden bu yön, insanlığın sürekli hareket hâlindeki fıtratına işaret eder. Rüyalar romanda bilinçaltı olmanın yanında ilahi çağrıya ve kalbe ait önemli işaretler taşır. Ayana’nın gördüğü farklı gezegenler, renk değiştiren varlıklar ve güneş imgeleri; insanın değişime uyum sağlama zorunluluğunu sembolize eder.

Kazı sahnesinde bulunan yazıt, zamanın kırıldığı andır. Geçmiş konuşur. Kraliçe Ayana’nın sesi bugüne ulaşır. Bu sahne romanın metafizik doruk noktalarından biridir: Tarih, yaşayan bir bilinçtir.

Romanda önemli fikir katmanları şu şekilde sıralanabilir:

● Kimlik ve soy bilinci

● Kadının yönetimde ve eğitimdeki rolü

● Göç ve medeniyet ilişkisi

● İnanç ile akıl arasındaki denge

● Modern dünyanın yalnızlığı

● Barışın bireysel seçimle başlaması

● Sonsuz hayat inancı ve bunun dünyaya yansımaları.

Bu Roman Neden Okunmalı?

Emin Osman Uygur, bu romanda tarihsel kurgu ile çağdaş gençlik hikâyesini bir araya getirerek hem epik hem de içsel bir anlatı kuruyor. Bu anlatıda fizik alemden metafizik aleme atılan köprüler bilinç düzeyinde işleniyor. Ayana karakteri genç okur için bir rol model, yetişkin okur için bir vicdan aynasıdır. Okur bilinç küresi ile kendini keşfetme yolculuğuna çıkabiliyor.

Bu roman geçmişi romantize etmez, modernliği yüceltmez; ikisini bilinç ekseninde buluşturur. Ayana baştan sona bir çağrıdır; kendi rengini seçmeye cesaret eden, kendi köklerini inkâr etmeden yürüyen, barışı önce kalbinde başlatan herkes için. Bu roman bir kızın büyüme hikayesiyle birlikte insanlığın hafızasında yankılanan varlık-değer-anlam seslendirmesinin canlı bir resmi gibidir.