Mevsim geçişlerinde bağışıklık sistemi

“Bir türlü tam iyileşemedim.” veya “Bahar gelince mutlaka hastalanıyorum. ”Mevsim geçişlerinde bu tür cümleleri çok duyarız. Özellikle sonbahardan kışa ya da kıştan bahara geçerken birçok kişi sık sık soğuk algınlığı, halsizlik, burun akıntısı veya boğaz ağrısı gibi şikâyetlerle karşılaşır. Oysa aynı kişiler yılın başka zamanlarında kendilerini daha güçlü hisseder. Peki mevsim değişince vücudumuzda ne olur? Neden bu dönemlerde daha kolay hastalanıyoruz? Bu sorunun cevabı büyük ölçüde bağışıklık

sistemimizin işleyişinde saklıdır.

Bağışıklık sistemi, diğer adıyla immün sistem; çeşitli hücreler, organlar ve dokulardan oluşan oldukça karmaşık bir yapıdır. Vücudumuzu hastalık yapıcı mikroplara karşı koruyan bu sistem, adeta bir savunma ordusu gibi görev yapar. Bu ordunun en önemli askerleri ise akyuvarlar (lökositler) olarak bilinen hücrelerdir. Akyuvarlar vücuda giren bakteri, virüs ve diğer zararlı maddeleri tanır ve onlarla mücadele eder.Bağışıklık sistemi tek başına çalışan bir yapı değildir. Tüm sistemler birbiriyle uyumlu olacak şekilde yaratılmıştır. Bu nedenle genel sağlık alışkanlıklarımızın tamamı bağışıklık sistemimizin gücünü doğrudan etkiler. Özellikle mevsim geçişlerinde hava sıcaklıklarının ani değişmesi, yaşam düzeninin bozulması ve yorgunluk gibi durumlar bağışıklık sistemini zorlayabilir.

Bağışıklık sisteminin bir kısmı doğuştan itibaren bahşedilmiştir. Doğduğumuz andan itibaren vücudumuz çeşitli savunma mekanizmalarıyla korunur. Bunun en güzel örneklerinden biri deridir. Rabbimizin insan bedenine bir zırh gibi yerleştirdiği deri, vücudu mikroplara karşı koruyan güçlü bir bariyer görevi görür. Tek parça halinde yaratılmış olması sayesinde enfeksiyonların ve zararlı maddelerin vücuda girişini büyük ölçüde engeller. Benzer şekilde gözyaşı da doğal savunma mekanizmalarından biridir. Göze kaçan toz veya yabancı maddeler gözyaşının artmasına sebep olur. Gözyaşı yalnızca gözü nemlendirmekle kalmaz; aynı zamanda antibakteriyel özellik taşıyan maddeler içerir ve böylece mikropların çoğalmasını engellemeye yardımcı olur.

Bağışıklık sisteminin bir kısmı ise sonradan kazanılır. İnsan bazı hastalıkları geçirdikten sonra o hastalığa karşı bağışıklık kazanabilir. Aşılar da bağışıklık sisteminin bu öğrenme özelliğinden faydalanarak vücudu hastalıklara karşı hazırlar.

Bir başka bağışıklık türü ise pasif bağışıklıktır. Bu bağışıklık başka bir kaynaktan geçici olarak alınır. Örneğin bir bebek anne karnında plasenta aracılığıyla, doğumdan sonra ise anne sütüyle bazı bağışıklık maddelerini alır. Böylece henüz gelişme aşamasında olan bağışıklık sistemi desteklenmiş olur ve bebek hayatının ilk yıllarında bazı enfeksiyonlara karşı korunur.

 

Her insanın bağışıklık sistemi farklıdır. Ancak bazı belirtiler vücudun savunma sisteminin zayıfladığını gösterebilir. Örneğin sık sık enfeksiyon geçiriyorsanız, cildinizde nedeni açıklanamayan yaralar veya sivilceler oluşuyorsa ya da yılda birkaç kez tekrarlayan uçuklar ortaya çıkıyorsa bağışıklık sistemi size uyarı veriyor olabilir. Ayrıca herkesin hafif geçirdiği bir enfeksiyonu siz daha ağır geçiriyorsanız, stresli dönemlerde daha kolay hastalanıyorsanız, yaralarınız geç iyileşiyorsa veya sürekli yorgunluk hissediyorsanız bağışıklık sisteminizin desteğe ihtiyacı olabilir.

Mevsim geçişlerinde sık hastalanmanın en önemli nedenlerinden biri de bağışıklık sisteminin bu dönemlerde daha hassas hale gelmesidir. Hava sıcaklıklarındaki ani değişiklikler, kapalı ortamlarda daha fazla zaman geçirmek, uyku düzeninin bozulması ve düzensiz beslenme bu hassasiyeti artırabilir.

Bağışıklık sisteminin güçlü kalabilmesi için sağlıklı bir yaşam düzeni büyük önem taşır. Çünkü vücudumuz birbirine bağlı sistemler halinde yaratılmıştır ve bir alandaki aksama diğerlerini de etkiler. Öncelikle yeterli ve kaliteli uyku bağışıklık sistemi için vazgeçilmezdir. Yetersiz uyku, vücudun savunma hücrelerinden biri olan beyaz kan hücrelerinin üretimini azaltabilir. Bu nedenle yaşa uygun bir uyku düzeni oluşturmak ve düzenli uyumaya özen göstermek gerekir.Düzenli hareket etmek de bağışıklık sistemini destekleyen önemli bir alışkanlıktır. En basit egzersizlerden biri olan yürüyüş bile vücudun direncini artırabilir. Araştırmalar, düzenli yürüyüş yapan kişilerin daha az hastalandığını göstermektedir.

Beslenme alışkanlıkları da bağışıklık sistemi üzerinde doğrudan etkilidir. Sebze ve meyve ağırlıklı, farklı renklerden oluşan bir beslenme düzeni vücudun ihtiyaç duyduğu vitamin ve mineralleri sağlar. Kabuklu yemişler, fermente gıdalar, kefir, baklagiller, sebzeler ve meyveler A, B, C, D ve E vitaminleri ile demir, çinko, folik asit ve selenyum gibi bağışıklık sistemi için önemli maddeleri içerir. Bunun yanında aşırı şeker tüketiminden kaçınmak, yeterli su içmek ve düzenli öğünler tüketmek de bağışıklık sisteminin dengeli çalışmasına yardımcı olur.Unutulmaması gereken bir diğer önemli konu ise stresin bağışıklık sistemi üzerindeki etkisidir. Çünkü yoğun stres, enfeksiyonlarla savaşan beyaz kan hücrelerinin sayısını azaltabilir. Tüm bu düzenimiz Ramazan ayı dolayısıyla biraz etkilenmiş olabilir. Fakat yeniden kendi düzenimiz kurmak,belli bir sistem içinde hayatımızı devam ettirmek, tabiatın değişen ritmine rağmen vücudumuzun da kendi dengesini kolayca sürdürmesini sağlayabilir.

 

 

[email protected]             X:@esrabc