Paraguay’da banka skandalı: Devlet başkanı istifa etti, milyonlarca kişinin hesapları donduruldu

Paraguay’da dijital banka Ueno’nun çöküşü, devlet başkanının istifasına uzanan siyasi krize dönüştü. Devlet Başkanı Santiago Peña, muhalefetin azil girişimine kendi partisinden de destek gelmesinin ardından 5 Kasım’da görevinden ayrılma kararını açıkladı.

Peña, yayımladığı video mesajında ülkenin istikrarını, toplumsal barışı ve demokratik kurumlarını korumak için istifa ettiğini söyledi. Halktan özür dileyen Peña, bankacılık krizinin sorumluluğunu üstlenmedi; önceliğinin mevduat sahiplerinin birikimlerini geri alması olduğunu belirtti.

Devlet başkanının eski ortaklığı ve aldığı krediler

Skandalın merkezinde, Peña’nın Ueno Bank’ın bağlı olduğu şirketler grubuyla geçmişteki ticari ilişkileri bulunuyor. Peña, devlet başkanlığı görevini yürüttüğü dönemde de sürdürdüğü ortaklığından 2025’te ayrılmıştı.

Muhalefetin hazırladığı azil başvurusunda, Peña’nın bankadan aldığı iki krediye de yer verildi. Milletvekilleri, devlet başkanını çıkar çatışması, emeklilik fonlarının uygunsuz kullanılması ve bankadaki sorunların örtbas edilmesiyle suçladı. Peña ise usulsüzlük iddialarını reddetti.

Bankanın eski yöneticisini Merkez Bankası’nın başına getirdi

Peña’nın 2023’te Merkez Bankası başkanlığına atadığı Carlos Carvallo’nun daha önce Ueno’yu yönetmiş olması da denetim mekanizmasına yönelik eleştirilerin odağına yerleşti.

Azil başvurusuna göre, Carvallo’nun göreve gelmesinden yalnızca 83 gün sonra Ueno’nun finans şirketinden bankaya dönüşmesine onay verildi. Carvallo, krizin büyümesi üzerine 3 Kasım’da Peña’nın talebiyle istifasını sundu.

Kamu ve emeklilik fonları bankadaydı

Ueno Bank’ın geçen ay açıkladığı verilere göre bankada yaklaşık 800 milyon dolarlık kamu mevduatı bulunuyordu. Bu tutar, toplam mevduatın yaklaşık dörtte birine karşılık geliyordu.

Çalışanların emeklilik ve sağlık fonlarını yöneten Sosyal Güvenlik Enstitüsü’nün mali yöneticisi Gladys Vera, kurumun Ueno’daki parasının 355 milyon dolar olduğunu açıkladı. Bu miktar, kurumun yatırımlarının yaklaşık yüzde 9’unu oluşturuyordu.

Bağlantılı şirketlere krediler mercek altında

Merkez Bankası, bankanın sermaye yeterliliğinin zorunlu asgari düzeyin altına düşmesi üzerine 3 Kasım’da müdahale etti. İşlemlerin durdurulmasıyla yaklaşık üç milyon müşteri hesaplarına erişemez hale geldi.

Soruşturma, bankanın kendi sahipleriyle bağlantılı şirketlere verdiği kredilere, yasal sınırların aşılmış olabileceği iddialarına ve mali durumunu olduğundan iyi göstermeyi amaçladığı ileri sürülen işlemlere odaklanıyor.

Savcılık, sekiz banka yöneticisi ve aynı ekonomik gruba bağlı şirketlerle ilişkili 19 kişi olmak üzere toplam 27 kişiye suçlama yöneltti. Dosyada güveni kötüye kullanma, dolandırıcılığa teşebbüs ve ticari kayıt yükümlülüklerinin ihlali gibi suçlamalar bulunuyor.

İstifa, azil sürecini durdurmadı

Banka krizi nedeniyle başkent Asunción’da protestolar düzenlenirken, Peña’nın iktidardaki Colorado Partisi içindeki desteği de çözüldü.

Peña’nın istifa açıklamasına rağmen Temsilciler Meclisi azil suçlamasını kabul etti. İstifanın onaylanması ve azil sürecinin devamına ilişkin karar Senato’ya kaldı. Peña’nın yerine geçmesi beklenen isim ise Devlet Başkan Yardımcısı Pedro Alliana.