Rusya’da 2026 yılı zor geçecek: Bütçe açığı ve  enflasyon artıyor

Rusya Ekonomi Kalkınma Bakanlığı, 2025 yılı için %1 GSYİH reel büyüme rakamı açıkladı. Fakat ekonomi uzmanları bu düşük rakama bile şüpheyle yaklaşarak büyüme kaynaklarının tükendiğini ve bir durgunluk (stagnasyon) evresine geçiş işaretleri gösterdiğini söylüyorlar. Uzmanların çizdiği tablo, Rus ekonomisinin savaş koşullarında "yönetilen soğuma" dönemini tamamladığını ve durgunluğun eşiğine geldiğini gösteriyor. Özel tüketim ve özel yatırım çökmüş durumda, sanayi ise aydan aya verimsizleşiyor. Devam eden savaş, askeri harcamalarda devasa bir yük, insan kaybı, beyin göçü ve üretim kapasitesinde aşınmaya neden oluyor. Bu, uzun vadeli büyüme potansiyelini düşürüyor.

Ekonomi yönetimi zor bir ikilemle karşı karşıya: Enflasyonu kontrol etmek için faizleri yüksek tutmak büyümeyi boğuyor; büyümeyi canlandırmak için bütçe harcamalarını artırmak ise mali istikrarı tehdit ediyor ve enflasyonu körüklüyor. 2026'da, ekonominin bu düşük büyüme-durgunluk kanalından çıkıp çıkamayacağı, savaşın seyrine ve hükümetin bu sınırlı kaynakları mevcut ikilemde nasıl yönettiğine bağlı olacak. Ancak şu anki görünüm, derin yapısal sorunlarla boğuşan, dışa kapalı ve savaşla yıpranmış bir ekonominin uzun ve sancılı bir döneme hazırlandığı yönünde. Uluslararası Para Fonu (IMF), Ocak 2026'da yayınladığı son Dünya Ekonomik Görünüm raporunda, Rusya ekonomisi için büyüme beklentilerini bir kez daha aşağı yönlü revize etti. Fon, Rusya'nın 2026 yılında Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) artış tahminini, Ekim 2025'teki %1'lik öngörüsünden 0.2 puan düşürerek %0.8'e indirdi.

Gelirlerin iyileşmesi petrol fiyatlarına bağlı. Küresel bir durgunluk fiyatları düşürürse, bütçe dengesi hızla bozulabilir. Bütçenin giderek daha büyük bir kısmı zorunlu askeri ve sosyal harcamalara ayrılıyor. Bu, ekonomik kalkınma ve altyapı yatırımları için kaynak kısıtı demek. Açığın finansmanı için Merkez Bankası kaynaklarına başvurulması veya iç piyasadan yüksek faizle borçlanma, enflasyon üzerinde yeniden baskı oluşturabilir. Rusya'nın 2025 bütçesi, "savaşın maliyetini yönetebilen ancak ondan kurtulamayan" bir ekonomi portresi çizdi. Petrol gelirlerindeki toparlanma geçici bir rahatlama sağlamış olsa da, devasa askeri harcamalar ve yapısal dönüşüm ihtiyacı, orta vadede mali disiplini sürekli zorladı.

Yine ekonomi uzmanlarının tespitlerine göre, farklı sektörlerin büyümeye katkısı da ciddi şekilde zayıfladı. mesela sanayinin büyümeye katkısı sadece 0.2 birimde kaldı. Batı yaptırımları ve teknoloji eksikliği üretimi baskılıyor. Finans sektörünün ilk yarıyıldaki 0.6 puanlık katkısı, üçüncü çeyrekte 0.2 puana düştü.

Belirgin tek artış, kamu harcamalarında ve askeri-sanayi tesislerin üretimlerinde. Ekonomik büyümeye en istikrarlı katkı bu alanlardan geliyor. Bu ise savaşın devam etmesi nedeniyle bütçeden yapılan devasa harcamaların büyümeyi zorla sürüklediğini gösteriyor. Diğer tüm sektörler zayıf veya negatif katkı sunuyor.

Bütçe açığı 5,65 trilyon rubleye ulaştı

Rusya Maliye Bakanlığı tarafından 2025 kesinleşmiş bütçe bilançosu da açıklandı. 2025 yılında federal bütçe açığı 5.65 trilyon ruble olarak gerçekleşti. Bu rakam, ülkenin Gayri Safi Yurtiçi Hasıla'sının (GSYİH) yaklaşık %2.6'sına denk geliyor. Bakanlık, bütçenin genel olarak hedeflenen parametrelere uygun şekilde yürütüldüğünü açıkladı. Hatta petrol-gaz dışı açıklarda iyileşme bile var. Bu gösterge, devletin petrol ve doğal gaz satışlarından bağımsız olarak ne kadar harcama yaptığını ölçüyor. 2025'te petrol-gaz dışı açık %6.5 seviyesinde kalarak, 2024'teki %7.3'lük oranın altına indi. Bu düşüş, petrol dışı gelirlerdeki artış ve belki de harcamalarda göreceli bir disiplinin sonucu olarak yorumlanıyor.

Ancak bütçede savaş ekonomisinin ağır yükü görülüyor. Federal bütçe harcamaları, 2024'e göre %6.8'lik kayda değer bir artışla 42.93 trilyon rubleye ulaştı. Bu, Rusya tarihinin en yüksek bütçe harcaması seviyelerinden biri. Harcamaların %99'u planlanan bütçe dağılımına uygun olarak kullanıldı. 2025 bütçe verileri, Rus ekonomisinin iki zıt eğilim arasında bir denge kurmaya çalıştığını gösteriyor: Gelir Tarafında Toparlanma: Petrol-gaz gelirlerindeki canlanma ve petrol dışı sektörlerden (vergi artışları sayesinde) gelen direnç, bütçeye nefes aldırıyor. Bu, yaptırımların etkisinin kısmen aşılmaya başladığı veya yeni dengelere uyum sağlandığı şeklinde yorumlanabilir. Harcama Tarafında Devamlılık: Askeri harcamalar, sosyal destekler ve savaş sonrası bölgelerin yeniden inşası için yapılan transferler, bütçe üzerindeki baskıyı sürdürüyor. Açığın GSYİH'ya oranı %2.6 gibi makroekonomik olarak "kontrol edilebilir" görünse de, mutlak değeri çok yüksek.

Büyüme neredeyse durdu

Başka bir veri kaynağı olan Rusya İstatistik Kurumu (Rosstat) verileride ekonomik hareketliliğin belirgin şekilde yavaşladığını gösteriyor. Mevsimsellikten arındırılmış çeyreklik büyüme hızları endişe verici: 1. Çeyrek 2025: %-0.7(Küçülme), 2. Çeyrek 2025: %0.3 (çok az büyüme), 3. Çeyrek 2025: %0.1 (Neredeyse sıfır büyüme). Bu rakamlar, Rusya Bilimler Akademisi'ne (RAN) bağlı Ulusal Ekonomi Tahmin Enstitüsü'nün (İNP RAN) "Rus ekonomisi fiilen büyümeyi durdurdu" şeklindeki tespitini destekler nitelikte.

Ekonomiyi canlandırması beklenen özel yatırımlar da bir zayıflık odağı. İNP RAN'a göre, sabit sermaye yatırımları ikinci ve üçüncü çeyreklerde küçüldü. Şirket kârları azalıyor, kredi koşulları sıkılaşıyor ve işletmelerin borç yükü artıyor. Bu koşullar, yatırım malları üretimini, inşaatı ve temel malzeme üretimini baskılıyor. Yüksek genel harcamalara rağmen, reel bütçe yatırımlarının da düşmesi durumu daha da kötüleştiriyor. Uzmanlar, ekonomiyi sürükleyen iki temel politikanın da artık sınırlarına ulaştığını belirtiyor: Sıkı Para Politikası: Enflasyonla mücadele için yüksek tutulan Merkez Bankası faiz oranları, yatırım ve tüketim kredilerini pahalılaştırıyor. Kısıtlı Maliye Politikası: Düşen petrol-gaz gelirleri ve güçlü ruble nedeniyle bütçe gelirleri baskı altında. Bu, devletin daha fazla harcama yaparak büyümeyi destekleme kapasitesini kısıtlıyor. Daha fazla teşvik, bütçe açığını patlatma riski taşıyor.

Rusya bütçesinde petrol gelir şoku: 2025'te %24 düştü

Rusya Maliye Bakanlığı'nın açıkladığı kesinleşmiş verilere göre, 2025 yılında federal bütçenin petrol ve doğal gaz gelirleri 8.5 trilyon ruble olarak gerçekleşti. Bu rakam, bir önceki yıla göre neredeyse çeyrek oranında (%24) bir düşüşe işaret ediyor. Bakanlık, bu keskin gerilemenin başlıca nedeni olarak düşük seyreden petrol fiyatlarını gösterdi. Avrupa Birliği (AB), Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik savaşı nedeniyle uyguladığı yaptırımlar kapsamında, deniz yoluyla taşınan Rus petrolü için belirlediği fiyat tavanını yeniden düşürdü. AB Konseyi'nin kararına göre, 1 Şubat 2025 tarihinden itibaren varil başına maksimum fiyat 44.1 Dolara indirildi. Bu hamle, söz konusu tavanın son iki yılda bir dizi adımda düşürülmesinin devamı niteliğinde. İlk olarak Aralık 2022'de 60 Dolar seviyesinde belirlenen tavan, Eylül 2025'te 47.6 Dolar'a, şimdi ise 44.1 Dolar'a çekildi.

Avrupa Birliği Konseyi, Rus gazı ithalatına tam yasağı da resmen onayladı. 1 Ocak 2027'den itibaren Rus sıvılaştırılmış doğal gazının (LNG), 30 Eylül 2027'den itibaren ise boru hattı gazının ithalatı durdurulacak. Benzer bir haberde Hindistan’dan geldi. Petrol ve Doğalgaz Bakanı Hardeep Singh Puri, ülkesinin Rusya'dan petrol ithalatını yeni tedarik kaynakları nedeniyle %28 oranında düşürdüğünü açıkladı. Günlük ithalat hacmi 1.8 milyon varilden 1.3 milyon varile geriledi. Açıklama, ABD'nin Hindistan'ı Rus petrolü alımlarından vazgeçirmeye yönelik artan baskısının ve bunu desteklemek için Hint ihracatına ek gümrük vergileri uygulamasının ardından geldi. Buna rağmen, Puri, dünyanın en büyük üçüncü petrol ithalatçısı olan ülkesinin, ABD ve Kanada ile enerji ticaretini artırma niyetinde olduğunu belirtti. Ayrıca Çin Gümrük İdaresi'nin açıkladığı resmi verilere göre, Rusya ile Çin arasındaki ikili ticaret hacmi de 2025 yılında düştü. İki ülke arasındaki toplam ticaret, bir önceki yıla kıyasla yaklaşık %7 azalarak 228 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu düşüş, pandemi dönemindeki 2020'den sonraki ilk ve son beş yıldaki ilk gerileme olarak kayıtlara geçti.

Sonuç olarak bütün bu veriler, 2026 yılının Rusya ekonomisinde zor geçeceğini gösteriyor. Petrol-gaz gelirlerinin toplam bütçe içindeki payı hızla düşerek yaklaşık %22’ye geriledi. Bu, yapısal bir çeşitlendirmeye işaret etse de, petrol fiyatlarındaki bir şokun bütçe üzerindeki etkisinin hâlâ çok güçlü olduğu gerçeğini değiştirmiyor. Gelirlerdeki küçük artışa rağmen, çok daha hızlı büyüyen harcamalar, savaşın bütçe üzerindeki devasa yükünü net bir şekilde gözler önüne seriyor. Bütçe açığı, GSYİH'nın yaklaşık %3'üne denk geliyor. Vergi artışları ve iç talebin nispeten canlı kalması sayesinde, petrol dışı gelirler bütçeyi ayakta tutan ana dayanak haline geldi. Bu durum, yaptırımlara uyum sürecinin bütçeye yansıması olarak okunabilir. Ayrıca, açığın finansmanı için Merkez Bankası kaynaklarına başvurma ihtiyacı, enflasyon üzerinde baskı oluşturabilecek bir risk faktörü.