Tarımda bolluk üreticiye yaramadı; rekolte arttı, üretici zarar etti

Türkiye'de bu yıl birçok üründe üretim sert biçimde artarken, yüksek rekolte çiftçinin gelirine aynı ölçüde yansımadı. Elmanın bazı bölgelerde kilogramı 4 liraya kadar gerilerken, üretici ile market arasındaki fiyat farkı yeniden gündeme geldi.

Geçen yıl zirai don nedeniyle gerileyen meyve üretimi, 2026'da artış gösterdi. TÜİK verilerine göre meyve, içecek ve baharat bitkileri üretimi yüzde 60,8 artarak 31,5 milyon tona çıktı.

Elma üretimi yüzde 97,4, şeftali yüzde 109,2, üzüm yüzde 60,5, zeytin yüzde 75,5, kiraz üretimi ise yüzde 289,7 arttı.

Ancak ürün bolluğu üretici fiyatlarını aşağı çekti. Meyve suyu ve konsantre sanayisinde kullanılan düşük kaliteli elmanın kilogram fiyatı bazı bölgelerde 4 liraya kadar düştü. Toplama maliyetinin de yaklaşık aynı seviyeye ulaşması nedeniyle bazı üreticiler ürünü dalında bırakma noktasına geldi.

Üreticide 21 lira, markette 73 lira

Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin (TZOB) eylül verilerine göre üreticide kilogramı 21 lira 66 kuruş olan elma markette 73 lira 20 kuruşa çıktı.

Havuçta üretici fiyatı 11 lira, market fiyatı 48 lira 16 kuruş; marulda ise üretici fiyatı 15 lira 74 kuruş, market fiyatı 50 lira 81 kuruş olarak hesaplandı.

Türkiye gazetesinin aktardığına göre, TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, üretici ile market arasındaki fiyat farkının bazı ürünlerde 7-8 kata ulaşabildiğini belirterek, kalıcı çözüm için kooperatifçiliğin yaygınlaştırılması gerektiğini söyledi.

"Üretimden pazara kadar planlama gerekli"

Ziraat Yüksek Mühendisi Ömer Demir de üretim miktarı ile iç piyasa ihtiyacının birlikte planlanması gerektiğini belirterek, ürünün yalnızca yetiştirilmesinin değil depolama, nakliye ve pazarlama süreçlerinin de bütünlüklü şekilde ele alınmasını istedi.

Sektör temsilcileri, TMO, ESK ve ÇAYKUR benzeri kamu kurumlarının yaş meyve ve sebze piyasasında da daha etkin rol üstlenmesini öneriyor.

Yeni Hal Yasası gündemde

Yeni Hal Yasası hazırlıklarında da sona gelindi. Taslakta tarımsal kooperatiflerin yaygınlaştırılması, üretici birliklerine depolama ve nakliye desteği verilmesi, yerli ürün satışının teşvik edilmesi ve dijital denetim sistemlerinin güçlendirilmesi öngörülüyor.