Uzatmalarda tek seçenek; Zaloğlu Rüstem!

Amerika-İran krizi uzatmalarla devam ediyor. Aslında İran açısından çok fazla bir şey değişmeyecek. Elli yıldır damla damla biriktirilen savaş sanayii yatırımları ciddi oranda tükendi. İran'ın ABD'den ziyade Ortadoğu'daki ülkelere yaptığı küçük çaplı saldırılar sadece “Hala ayaktayız, ölmedik!” işaret fişekleri ikinci uzatmada da skor değişikliği vadetmiyor.

Savaş ekonomisinin şakası yok. Lojistik stokların tükenişi, sadece ordu enventarleri ile sınırlı kalmıyor. Aksine bütün ülke ekonomisinin üzerine çöken zincirleme krizleri beraberinde getiriyor. Eğer haberler doğruysa, İran'da hükümet şu an askerlerin maaşlarını ödeme konusunda ciddi problem yaşıyor. Tabiri caiz ise zurnanın “zırt” dediği yer burası. IRGC (İslamic Revelutionary Guard Corps), İran Devrim Muhafızları da geçim sıkıntısı yaşıyorsa, gerisini hesap edin. Devrimin bu şahin kanadı Pezeşkiyan'ı özelde Amerika genelde bütün batı ülkelerine karşı yeterince sert ve agresif olmamakla suçluyorlar.

Hürmüz'den gelecek üç-beş kuruş durma noktasına gelen ekonomik işleyişi ayağa kaldırmaktan çok ama çok uzak. 2019'daki direniş ve ayaklanmaların en önemli sebebi benzin fiyatlarına yapılan aşırı zamlar olmuştu. Yanlış okumadınız. Dünyaya petrol satan İran, cari açığı benzin fiyatlarına koyduğu aşırı vergilerle kapatmaya çalışmış.

Başta Mesud Pezeşkiyan olmak üzere ülkenin bazı siyasi yüzleri, halkın içine düştüğü ekonomik darlıktan haberdarlar ve bir an önce savaşın durması gerektiğinde ısrarlılar. Barış görüşmelerinin aksamasından en fazla rahatsız olanlar da bu barışçı ekip. Kırık kol ile mücadeleye devam etmenin bütün ülkeyi felakete sürüklediğinde şüphe yok.

Savaşın devam ettiği günlerde Pezeşkiyan, ülkeyi korumaktan çok rejimin devamına kafayı takan askeri ekibi görevinden istifa etmekle tehdit etmişti. Geçtiğimiz hafta rejimin kudretli komutanları “Pezeşkiyan bir daha istifa etmek isterse geri çevirmeyiz!” tehditlerini yenilediler. Bu da, uzlaşma taraftarlarının ellerinin iyice zayıflamış olduğu ve ikinci altmış günlük uzatmada pek bir şey değişmeyeceği ihtimalini güçlendiriyor.

İran'da çıkan Cihan-ı Sanat dergisi, ülkede alım gücünün sıfır noktasına gerilediğini paylaşmış. Market çalışanları, Şubat krizinin ardından temel gıda maddelerini alamayan dar gelirli vatandaşların, paketli gıdaları marketin bir yerinde tüketip para ödemeden kaçtıklarından şikayetçiler. Gıda fiyatları Mart ayı itibariyle yüzde 112.5, ekmek yüzde 140 ve süt ürünleri ise yüzde 116.8 oranında fiyat artışı kaydetmiş. İran para birimi, 2. Dünya Savaşı günlerindeki değer kaybına uğramış.

Ülkedeki lider krizinin ise tarifi imkansız. Pezeşkiyan geçtiğimiz günlerde güya Dini Lider Mücteba Hamaney ile görütürülmüş. Zavallı Pezeşkiyan içindeki şüpheleri aşamayınca “Karanlık bir ortamda gerçekleşen görüşmede, konuştuğum insanın Hamaney olduğundan emin değilim!” şerzenişinde bulundu. Ülkenin dışişleri bakanı Abbas Araghchi ise, dini lider ile görüşme bahtiyarlığına eremediğini bizzat kendisini söyledi.

İnsanın aklına ahırdaki Karakaçan'ı boyayıp babasına nikahlayan Kayseri kurnazlığı geliyor. Sözümona barış görüşmelerini sürdüren ekip karar merci ile görüşme krizi yaşıyorsa şimdiye kadar alınan kararlar, verilen mesajlar ve uygulamaya konulan stratejilerin adresini bulmak epey zor görünüyor. Barış konusunda acele eden ve görüşmelerin sekteye ugramaması konusunda ısrarlı olan Pezeşkiyan ve ekibi dış kapının mandalı muamelesine mahkum edilmiş durumdalar.

Uzmanlar İran'ın bu ikinci uzatmada Trump'ı yarı dönem seçimlerinde zora sokmayı planladığını söylüyorlar. Aman ne büyük strateji! Bizim devletlilerin iki de bir Abdülhamid Han Stratejisi diye arkasına sığındıkları ve sahte pehlivan gibi kendi oyunları ile mindere serildikleri beceriksizler türünden bir şey olsa gerek! Trump için ne yarı dönem ne de bir sonraki genel seçimler hayati bir öneme sahip. Bunu bizzat kendisi ifade etmekle birlikte, gerek sağlık durumu gerekse ilerleyen yaşı derin bir analize ihtiyaç bırakmıyor. Yarı dönemde ABD tarafında oyuncu değişikliği öngörülmüyor.

İran'ın komuta ve siyasi kadroda aldığı ağır kayıplardan sonra, eğer kaldıysa, altmış günlük ikinci uzatmada oyuncu değişikliğine gitmesi ihtimaller arasında. İşin kötü tarafı İran sadece savaş değil ülkenin en büyük sorunlarından biri olan susuzluk ile de uğraşmak zorunda. Ülkenin başkenti Tahran'ın susuzluk sorununu aşamadığı için başka bir yere taşınması konuşuluyor.

Anlaşılan o ki, İran Devrim Liderleri orta sahaya gömüldükleri doksan dakikadan sonra, altmış günlük uzatmada mitolojik kahramanları Zaloğlu Rüstem'i sahaya sürmekten öte bir seçenekleri kalmıyor! Seksen yaşındaki Trump'ın hakkından gelse gelse o gelir!