15 Temmuz işkenceleri BM'nin takibinde: Türkiye'den savunma istendi

Uluslararası İnsan Hakları Araştırmaları Derneği (IAHRA), Türkiye’de uzun süreli ve hukuki dayanağı bulunmayan keyfi ve hukuksuz tecrit uygulamalarını Birleşmiş Milletler (BM) İşkenceyi Önleme Komitesi’ne (CAT) taşıdı. CAT, yapılan bireysel başvuru kapsamında Ankara’dan 6 ay içinde resmi savunma talep etti.

Karar, BM mekanizmaları içinde 15 Temmuz sonrası Türkiye hakkında başlatılan en dikkat çekici incelemelerden biri olarak değerlendiriliyor.

IAHRA Geneva’nın sosyal medya hesabından yapılan duyurusunda, başvurunun bir yargı mensubunun uzun süreli hücre tecridine ilişkin olduğunu belirterek şunları söyledi:

“IAHRAG Türkiye’deki keyfi ve hukuksuz tecriti Birleşmiş Milletler gündeminine taşıdı.

Türk hükümeti BM İşkence Komitesi’ne savunma vermek zorunda. BM İşkenceyi Önleme Komitesi (CAT), uzun süre ve hukuki dayanak olmaksızın hücrede tecrit edilen bir yargı mensubunun başvurusu kapsamında Türkiye’den resmi savunma talep etti. Türkiye, 15 Temmuz darbe girişimi sonrasında yaygın ve sistematik şekilde başvurduğu bu keyfi ve hukuksuz tecrit uygulamasına ilişkin görüşlerini 6 ay içinde Komite’ye sunacak. #HumanRights #UN #Accountability “

Başvuruda, uzun süre hukuki gerekçe gösterilmeden tecrit altında tutulan kişiyle ilgili Türkiye’nin kapsamlı yanıt vermesi isteniyor. CAT, başvuru kapsamında Türkiye’den hukuki dayanak, uygulanan tedbirler, sağlık koşulları ve tecrit koşullarına ilişkin detaylı açıklama talep etti.

CAT: Resmi savunma için 6 ay süre

BM İşkenceyi Önleme Komitesi, yaptığı bildiride Türkiye’nin savunmasını altı ay içinde iletmesi gerektiğini belirtti.

Komite, bu tip durumlarda:

-Uzun süreli tecridin işkence veya kötü muamele kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini,

-Uluslararası sözleşmelerle uyumlu olup olmadığını,

-İç hukuk yollarının etkin olup olmadığını

inceleyerek karar veriyor.

CAT’in Türkiye’den savunma istemesi, iddiaların ciddiyetle ele alındığının göstergesi olarak yorumlanıyor.

15 Temmuz sonrası uygulamalar inceleme kapsamına giriyor

Başvuruda yer alan iddialar, özellikle 15 Temmuz ardından Türkiye’de uygulanan tecrit politikalarına ilişkin. IAHRA, Türkiye’de bu dönemde “yaygın ve sistematik” şekilde keyfi tecrit uygulandığını belirtiyor.

Komitenin bu başvuru üzerine Türkiye’den bilgi istemesi, BM nezdinde ilk kez bu çapta bir tecrit incelemesinin açılmasına işaret ediyor.

Süreç nasıl işleyecek?

BM CAT prosedürü şu aşamalardan oluşuyor:

-Başvurunun kabulü

-Devletten resmi savunma talebi (Türkiye’ye 6 ay süre verildi)

-Başvurucuya devletin savunmasına karşı yanıt hakkı

-CAT’in nihai değerlendirme ve görüşü

-Bu süreç sonunda Komite, ihlal olup olmadığına dair bağlayıcı olmayan, ancak uluslararası alanda güçlü etkisi olan bir sonuç belgesi yayımlıyor.

IAHRA: “Hesap verebilirlik sağlanmalı”

IAHRA’nın açıklaması başvurunun yalnızca bireysel bir şikâyet değil, aynı zamanda uluslararası ölçekte hesap verebilirlik talebi taşıdığını gösteriyor.

BM İşkenceyi Önleme Komitesi’nin Türkiye’den savunma talep etmesi, tecrit iddialarının uluslararası arenada resmen inceleneceği anlamına geliyor. Bu süreç, hem BM mekanizmaları hem de insan hakları örgütleri açısından önemli bir aşama olarak kabul ediliyor.