ABD ara seçimlerini anlama rehberi

ABD’de başkan dört yılda bir seçilirken yasama organı Kongre seçimleri iki yılda bir. Başkanlık döneminin ortasına gelen Kongre seçimine “midterm” yani ara seçim deniyor. Başkanların 2 yıllık performansı için de bir referandum olarak görülüyor.

Bu yılki ara seçimler 3 Kasım salı günü. Kazananlar 3 Ocak’ta yemin edip 120. Kongre’de göreve başlayacak.

Kaç sandalye yenileniyor?

Oksijen'den Metin Kaan Kurtuluş, ABD seçimlerinin detaylarını yazdı.

Temsilciler Meclisi: Kongre’nin alt kanadında 435 sandalyenin tamamı seçime gidiyor. Çoğunluk için bir partinin 218 sandalye kazanması gerekiyor.

2024’te Cumhuriyetçiler 220, Demokratlar 215 sandalye kazanmıştı.

Senato: Üst kanatta ise mevcut durumda 53 Cumhuriyetçi ve ikisi bağımsız olmak üzere 47 Demokrat var. Salı günü 35 sandalye için oylama yapılacak; bunların 22’si Cumhuriyetçilerde. Bu 35 sandalyenin ikisi için normal şartlarda bu yıl seçim yapılmayacaktı.

Ancak Trump iktidara döndüğünde Ohio senatörü JD Vance ve Florida senatörü Marco Rubio’ya kabinesinde görev verdi. Bu isimlerin yerine eyalet valileri geçici isimler atadı. Dolayısıyla şimdi bu sandalyeler için seçim yapılması gerekiyor.

Başkan Yardımcısı Vance eşitlik durumunda oy kullanabildiği için Demokratların Senato’yu almak için en az dört sandalye kazanması gerekiyor.

Neden yapılıyor?

ABD’nin ‘kurucu babaları’ Temsilciler Meclisi’ni halka en yakın kurum olarak tasarladı. Bu sebeple halkın sık sık yasama organını denetleyebilmesi için üyelerin görev süreleri 2 sene olarak belirlendi.

Senatörler ise 6 yıllığına seçiliyor. Tüm üyeler aynı anda seçilmiyor; Senato’nun yaklaşık üçte biri için 2 yılda bir seçim yapılıyor. Böylece yine halk düzenli olarak Kongre’nin üst kanadını denetleyebiliyor.

Ama bu seçimlerin günümüzde başkan için bir referandum olarak görüldüğünü de unutmamak gerekiyor. Marist’e göre muhtemel seçmenlerin %44’ü Kongre oyunu esas olarak Trump’a karşı bir oy olarak görüyor.

Trump lehine oy verdiğini söyleyenler %21, başkanın oyunu pek etkilemediğini söyleyenler %35.

Anketler ne diyor?

Çoğu anket ve modelleme, Demokratların Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu rahatlıkla elde edeceğini öngörüyor. Decision Desk HQ’in (DDHQ) anketler üzerinden yaptığı modellemeye göre Demokratlar 238 sandalyeye ulaşacak.

Poliwave ise daha temkinli, Demokratların 230, Cumhuriyetçilerin 205 sandalye kazanacağını tahmin ediyor. Simülasyonların %80’inde Demokratların sandalye sayısı 216 ile 247 arasında çıkıyor.

Yani en kötü senaryolarda Demokratlar eşiğin hemen altında kalabiliyor.

Tahmin piyasası Kalshi’de ise yatırımcılar 435 yarışın 235’inde Demokratları, 200’ünde Cumhuriyetçileri favori görüyor.

Senato’da ise yarış çok daha yakın. DDHQ ve Poliwave, Demokratların tam 51 sandalye kazanacağını öngörüyor. Bu, Senato’yu almaya ancak yetecek bir sayı. Silver Bulletin ve VoteHub Demokratlar için biraz daha iyimser.

İkisi de Senato’nun 52’ye 48 Demokrat çoğunlukla biteceğini öngörüyor.

Ancak uzmanlar ve modellemeler daha düşük ihtimalle de olsa Cumhuriyetçilerin çoğunluğunu korumasının mümkün olduğunu vurguluyor.

DDHQ’ya göre Senato’nun kaderi dört başa baş eyalette belirlenecek: Maine, Iowa, Ohio ve Texas. Alaska ile Michigan Demokratlara, Kansas, Güney Carolina ve Nebraska ise Cumhuriyetçilere eğilimli görünüyor.

Florida büyük ihtimalle Cumhuriyetçilerde kalacak. Kabaca şöyle düşünülebilir:

Demokratlar kendi eğilimli eyaletlerini korur ve başa baş dört eyaletin çoğunu kazanırsa 51 sandalyeye ulaşır. Dördün ikisinde kaybederlerse Senato Cumhuriyetçilerde kalır.

Seçim modellerine göre Demokratların Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu kazanma ihtimali yüzde 87–93, Senato’da ise yüzde 62–68 arasında hesaplanıyor.

Senaryolar neler?

Trump yalnızca Temsilciler Meclisi’ni kaybederse hem meclisin başkanlığı hem de komitelerin kontrolü Demokratlara geçer. Bütçe ve harcama yasaları Temsilciler Meclisi’nden geçmek zorunda olduğu için Demokratlar yasama gündemini tıkayabilir.

Cumhuriyetçilerin iki kanadı da kaybettiği senaryoda Demokratlar Trump’ın istemediği yasaları geçirebilir. Trump da bunları veto edebilir. Başkanlık vetosunun aşılması için Kongre’nin iki kanadının da üçte ikisinin oyu gerekiyor. Yani Demokratların bu senaryoda vetoyu aşması pek mümkün görülmüyor.

İki senaryo da Trump’ı gelecek iki yılda istediğini yapabilmek için başkanlık kararnamelerini daha fazla kullanmaya itebilir.

Cumhuriyetçilerin ikisini kazandığı senaryoda ise yasama gündemi, atamalar ve yargıç onayları engelsiz ilerler.

Azil süreci nasıl işliyor?

Ayrıca başkana yönelik azil süreci başlatma yetkisi Temsilciler Meclisi’nde. Azil sürecinin başlatılması için Temsilciler Meclisi’nde en az bir maddenin basit çoğunlukla kabul edilmesi gerekiyor. Bu durumda başkana suçlama yöneltilmiş oluyor. Başkanın mahkum edilmesi ve görevden alınması için de buna Senato’nun üçte ikisinin destek vermesi gerekiyor. Yani 67 senatör.

En iyimser modellemeler bile Demokratların 52 senatörü geçemeyeceğine işaret ediyor. Bu durumda mahkumiyet için 15 senatörün saf değiştirip Trump’a karşı oy kullanması gerekiyor.

İlk döneminde hakkında iki kez azil süreci başlatıldı ve iki sefer de Senato oylamasında mahkumiyet eşiğine ulaşılmadı. Önümüzdeki dönemde de aynı senaryonun 3. kez yaşanması olası.

Kaç azil dosyası bekliyor?

2025’in nisan ayında Demokrat Temsilciler Meclisi üyesi Shri Thanedar adaletin engellenmesi, Kongre’nin bütçe yetkisinin gasbedilmesi, ticaret yetkilerinin kötüye kullanılması, Birinci Ek Madde ihlalleri, yolsuzluk ve tiranlık iddialarıyla Trump’a yönelik azil önergesi sundu.

Demokrat Al Green de 2025’te üç kez azil önergesi sundu ve hepsi reddedildi. 24 Eylül 2026’da ise Demokrat Steve Cohen, siyasi rakiplerin cezalandırılması, basına saldırılar, federal fonların kötüye kullanılması iddiaları ve başkanlıktan kişisel çıkar sağlanması gibi suçlamalar içeren 26 maddelik bir azil önergesi sundu.

Musk faktörü

Dünyanın ilk dolar trilyoneri Elon Musk, Amerikan siyasi tarihinde kayıtlara geçmiş en büyük bireysel seçim bağışçısı konumuna geldi. Musk Cumhuriyetçilerin seçim kampanyasına 446 milyon dolar aktardı.

Bu bir rekor. Daha önceki rekor yine Musk’a aitti. Trump’ın son başkanlık kampanyasına 291 milyon dolar aktarmıştı.

10 milyar dolar

ABD’deki tüm adayların kampanya sürecinde verdikleri reklamların maliyeti 10 milyar doları aştı. Bu 2024 başkanlık seçimleri sırasında reklamlara harcanandan ve ABD’nin en büyük spor organizasyonu olan Ulusal Amerikan Futbol Ligi’nin (NFL) geçen sezon aldığı reklamların toplam değerinden fazla.